Ana içeriğe geç
Doğan DumanHukuk Bürosu
Ara
Esc
  • Gündelik ifadelerle arayabilirsiniz. Ok tuşlarıyla gezinip Enter ile açın. Sorgular kaydedilmez.
Menü

Alan 13 · Bireysel · Ticari ve Kurumsal

İş ve Çalışma Hukuku

İş sözleşmeleri, fesih ve işe iade, kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve fazla çalışma, yıllık izin, ayrımcılık ve psikolojik taciz, iş kazası, toplu iş ilişkileri ve işveren uyumu.

13 alt konu · 5 rehber · 5 soru-cevap

Genel bakış

İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki eşit olmayan güç ilişkisini dengelemek amacıyla birçok emredici kural içerir. İş sözleşmesinin kurulmasından sona ermesine kadar ücret, çalışma süreleri, izinler, iş sağlığı ve güvenliği ile fesih kuralları büyük ölçüde kanunla belirlenmiştir; sözleşmeyle işçi aleyhine değiştirilemeyen hükümler bunların başındadır.

Uyuşmazlıkların çoğu iş ilişkisinin sona ermesiyle ortaya çıkar: feshin geçerli veya haklı bir nedene dayanıp dayanmadığı, kıdem ve ihbar tazminatıİhbar tazminatıBelirsiz süreli iş sözleşmesini bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın ödediği tazminat.Hukuk sözlüğünde aç →, ödenmemiş ücret ve fazla çalışma alacakları. İşçi ve işveren alacakları ile işe iadeİşe iadeİş güvencesi kapsamındaki işçinin geçerli sebep olmadan yapılan feshe karşı açtığı dava.Hukuk sözlüğünde aç → taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur ve işe iade için başvuru süresi kısadır.

02

Alanın kapsamı

  • Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmeleri, deneme süresi
  • Bildirimli fesih, haklı nedenle fesih ve iş güvencesi
  • Kıdem, ihbar ve diğer tazminatlar
  • Ücret, fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve yıllık izin alacakları
  • Eşit davranma borcu, ayrımcılık ve psikolojik taciz
  • İş kazası ve meslek hastalığında işverenin sorumluluğu
  • Sendikal haklar ve toplu iş sözleşmeleri
  • İşverenler için mevzuat uyumu ve iç düzenlemeler
03

Alt konular

Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.

  1. 13.01

    İş sözleşmeleri

    İşçinin bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme. Kural olarak şekle bağlı değildir; ancak süresi bir yıl ve daha uzun olan sözleşmelerin yazılı yapılması gerekir.

  2. 13.02

    Kıdem ve ihbar

    Belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshinden önce kıdeme göre değişen bildirim sürelerine uyulmalıdır; uyulmazsa ihbar tazminatı doğar. Kıdem tazminatı ise kanunda sayılan fesih hâllerinde ve en az bir yıllık kıdem koşuluyla ödenir.

  3. 13.03

    Ücret alacakları

    İşin karşılığı olarak işveren veya üçüncü kişilerce sağlanan ve para ile ödenen tutar. Ücret kural olarak Türk parası ile ödenir; ödenmeyen ücret için işçinin çalışmaktan kaçınma ve haklı fesih hakları bulunur.

  4. 13.04

    Fazla çalışma

    Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar. Fazla çalışma için zamlı ücret ödenir veya serbest zaman kullandırılır; işçinin onayı ve yıllık üst sınırlar ayrıca düzenlenmiştir.

  5. 13.05

    Yıllık izin

    Deneme süresi dahil en az bir yıl çalışan işçiye yıllık ücretli izin verilir ve bu haktan vazgeçilemez. Kullanılmayan izinlerin ücreti iş sözleşmesinin sona ermesiyle ödenir.

  6. 13.06

    İşe iade

    Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli sözleşmesi geçerli bir sebep olmadan feshedilirse işçi, kanundaki süre içinde arabulucuya başvurup ardından işe iade davası açabilir.

  7. 13.07

    Ayrımcılık

    İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz. Eşit davranma borcuna aykırılıkta işçi ayrımcılık tazminatı ve yoksun bırakıldığı hakları isteyebilir.

  8. 13.08

    Mobbing

    İşyerinde sistematik biçimde uygulanan psikolojik taciz. İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve özellikle psikolojik ve cinsel tacize karşı gerekli önlemleri almakla yükümlüdür; bu yükümlülüğün ihlali tazminat ve haklı fesih sebebi olabilir.

  9. 13.09

    İş kazası

    Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada veya işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle uğradığı ve bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay. İş kazası hem işverenin özel hukuk sorumluluğunu hem de sosyal güvenlik haklarını doğurur.

  10. 13.10

    Meslek hastalığı

    Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden ya da yürütüm şartlarından kaynaklanan geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlleri. Tespiti sağlık kurulu raporları ve Kurum incelemesiyle yapılır.

  11. 13.11

    Toplu iş ilişkileri

    İşçi ve işveren sendikaları, toplu iş sözleşmesi, grev ve lokavt. Toplu iş sözleşmesi ehliyeti, yetki tespiti ve uyuşmazlık çözüm usulleri kanunda ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir.

  12. 13.12

    Sendika

    Sendikaya üye olmak serbesttir; kimse üye olmaya veya olmamaya zorlanamaz. İşçilerin işe alınması sendika üyeliğine bağlanamaz ve sendika üyeliği nedeniyle ayrım yapılamaz.

  13. 13.13

    İşveren uyumu

    İşverenlerin iş, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik ve kişisel veri mevzuatından doğan yükümlülüklerini düzenli olarak yerine getirmesi: kayıtlar, bildirimler, risk değerlendirmesi, eğitimler ve iç politikalar.

04

Dava ve başvuru türleri

Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.

  • İşe iade davası
  • Kıdem ve ihbar tazminatı davaları
  • Ücret, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti alacakları
  • Ayrımcılık tazminatı ve psikolojik taciz nedeniyle tazminat
  • İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat
  • Sendikal tazminat talepleri
  • İşveren tarafından açılan alacak ve tazminat davaları
05

Danışmanlık ve sözleşme boyutu

İşverenler için iş hukuku danışmanlığı; iş sözleşmelerinin ve işyeri yönetmeliklerinin hazırlanması, çalışma süreleri ve fazla çalışma kayıtlarının düzenli tutulması, fesih süreçlerinin belgelenmesi, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve kişisel verilerin işlenmesi gibi başlıkları kapsar. İşçiler bakımından ise fesih bildiriminin ve ödeme kayıtlarının saklanması, sürelerin kaçırılmaması açısından önemlidir.

06

Genel süreç aşamaları

  1. Aşama 01

    Fesih ve belgeler

    Fesih bildirimi, bordrolar, banka kayıtları ve çalışma süresini gösteren kayıtlar toplanır.

  2. Aşama 02

    Süreler

    İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren kısa bir süre içinde arabulucuya başvurulmalıdır.

  3. Aşama 03

    Arabuluculuk

    İşçi ve işveren alacakları ile işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.

  4. Aşama 04

    Dava

    Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır; son tutanak dava dilekçesine eklenir.

  5. Aşama 05

    Karar ve kanun yolları

    İş mahkemesi kararlarına karşı istinafİstinafİlk derece mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemesince hem olay hem hukuk bakımından denetlenmesi yolu.Hukuk sözlüğünde aç → ve temyizTemyizKararların Yargıtay veya Danıştay tarafından esas olarak hukuka uygunluk bakımından denetlenmesi yolu.Hukuk sözlüğünde aç → yollarına başvurulabilir.

07

Bilgi ve belge hazırlığı

Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.

  • İş sözleşmesi ve ekleri
  • Fesih bildirimi ve tebliğ tarihi
  • Bordrolar ve banka ödeme kayıtları
  • SGK hizmet dökümü
  • Puantaj, giriş-çıkış veya vardiya kayıtları
  • Yazışmalar, e-postalar ve tanık bilgileri
08

Rehberler

09

Sık sorulan sorular

İşten çıkarıldım; ilk olarak ne yapmalıyım?

Fesih bildiriminin tarihini ve gerekçesini belgeleyin, bordro ve banka kayıtlarınızı saklayın. İşe iade talebi için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Kıdem, ihbar ve ücret alacakları için de dava açmadan önce arabuluculukArabuluculukTarafsız ve bağımsız bir arabulucunun tarafları bir araya getirerek çözüm üretmelerine yardım ettiği, gönüllü veya kanunla zorunlu kılınmış uyuşmazlık çözüm yöntemi.Hukuk sözlüğünde aç → zorunludur; bu alacakların zamanaşımıZamanaşımıSona ermesiyle alacağın dava yoluyla istenebilme imkânının karşı tarafın savunmasıyla engellenebildiği süre.Hukuk sözlüğünde aç → süreleri ayrıca takip edilmelidir.

Her işçi işe iade davası açabilir mi?

Hayır. İş güvencesi hükümleri; otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde, en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçiler için uygulanır. İşveren vekili konumundaki üst düzey yöneticiler için ayrıca istisna bulunur.

Kıdem tazminatı hangi durumlarda ödenir?

Kıdem tazminatıKıdem tazminatıKanunda sayılan hâllerde iş sözleşmesi sona eren işçiye çalışma süresine göre ödenen tazminat.Hukuk sözlüğünde aç →, en az bir yıllık kıdem bulunması ve sözleşmenin kanunda sayılan sebeplerle sona ermesi hâlinde ödenir: işverenin haklı neden dışında feshi, işçinin haklı nedenle feshi, askerlik, emeklilik ve kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması bunlardandır. İşçinin istifası kural olarak kıdem tazminatı doğurmaz.

Fazla mesai ücretimi nasıl ispat ederim?

Fazla çalışma; puantaj kayıtları, giriş-çıkış sistemleri, e-postalar, mesai çizelgeleri ve tanık beyanları gibi delillerle ispatlanabilir. İmzalı bordrolarda fazla çalışma tahakkuku bulunması ispat yükünü etkiler. Somut olayda hangi delilin yeterli olacağı ayrıca değerlendirilir.

İşyerinde psikolojik tacize uğruyorum; haklarım nelerdir?

İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve psikolojik tacizi önlemekle yükümlüdür. Sistematik taciz varlığında işçi, koşulları varsa iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve maddi-manevi tazminatManevi tazminatKişilik hakkının zedelenmesi nedeniyle uğranılan manevi zararın giderilmesi için hükmedilen para.Hukuk sözlüğünde aç → talep edebilir. Olayların tarih ve tanıklarla belgelenmesi önemlidir.

10

İlgili alanlar

11

Dayanak haritası

Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.

İş K.1475 s.5510 s.İSG K.6356 s.7036 s.KVKKTBK

İş K. · 13 madde

4857 sayılı İş Kanunu

  • m. 5Eşit davranma ilkesi
  • m. 8İş sözleşmesinin tanımı ve şekli
  • m. 17Bildirim süreleri ve ihbar tazminatı
  • m. 18İş güvencesi · Geçerli sebep zorunluluğu ve iş güvencesinin kapsamı
  • m. 20İşe iade başvurusu · İşe iade için başvuru süresi
  • m. 21Geçersiz feshin sonuçları
  • m. 24İşçinin haklı nedenle fesih hakkı
  • m. 25İşverenin haklı nedenle fesih hakkı
  • m. 32Ücretin tanımı ve ödenmesi
  • m. 34Ücretin ödenmemesi hâlinde çalışmaktan kaçınma
  • m. 41Fazla çalışmanın tanımı
  • m. 53Yıllık ücretli izin hakkı
  • m. 59Sözleşmenin sona ermesinde izin ücretinin ödenmesi
Resmî metni Mevzuat Bilgi Sisteminde açın

Kaynaklar

Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.

  1. 4857 sayılı İş Kanunu (yeni sekmede açılır)

    Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026

    • m. 18İş güvencesi
    • m. 20İşe iade başvurusu
    • m. 24İşçinin haklı nedenle fesih hakkı
    • m. 25İşverenin haklı nedenle fesih hakkı
  2. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (yeni sekmede açılır)

    Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026

    • m. 3Dava şartı arabuluculuk
  3. 1475 sayılı İş Kanunu (kıdem tazminatına ilişkin yürürlükteki 14. madde) (yeni sekmede açılır)

    Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026

    • m. 14Kıdem tazminatı

İnceleme durumu

İnceleme durumu
Yayında
Hukuki inceleme
Doğan Duman Hukuk Bürosu,
Son içerik güncellemesi

Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.