Genel bakış
Ticaret hukuku, tacirlerin ve ticari işletmelerin faaliyetlerini düzenler. Türk Ticaret Kanunu tacire basiretli davranma, ticari defter tutma ve ticaret siciline tescilTescilBir hakkın tapu sicili gibi resmî bir sicile kaydedilmesi. Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması kural olarak tescille gerçekleşir.Hukuk sözlüğünde aç → gibi yükümlülükler yükler; bu yükümlülükler aynı zamanda tacirin ticari işlerinde daha sıkı sorumluluk kurallarına tabi olmasının gerekçesidir.
Şirketler hukuku, ortakların bir araya gelerek oluşturduğu tüzel kişiliğin iç ve dış ilişkilerini konu alır: kuruluş, sermaye, organlar, pay devriPay devriŞirket ortaklık payının başka bir kişiye devredilmesi; şirket türüne göre şekil ve onay koşullarına bağlıdır.Hukuk sözlüğünde aç →, kâr dağıtımı, birleşme ve bölünme, tasfiye. Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar ile yöneticilerin sorumluluğu, şirketin geleceğini doğrudan etkileyen konulardır. Ticari davaların önemli bir kısmında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
Alanın kapsamı
- Anonim ve limited şirketlerin kuruluşu, esas sözleşme ve sermaye
- Tür değişikliği, birleşme ve bölünme
- Genel kurul ve yönetim organlarının işleyişi
- Pay devri, pay sahipliği hakları ve azınlık hakları
- Ortaklıktan çıkma, çıkarma ve şirketin feshi
- Şirketler topluluğu ve hâkim şirket sorumluluğu
- Yönetim kurulu üyeleri ve müdürlerin sorumluluğu
- Haksız rekabet, acentelik ve dağıtım ilişkileri
Alt konular
Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.
15.01
Şirket kuruluşu
Anonim şirket, kurucuların kanuna uygun esas sözleşmede sermayenin tamamını ödemeyi şartsız taahhüt ederek şirket kurma iradelerini açıklamalarıyla kurulur ve tescille tüzel kişilik kazanır.
15.02
Tür değişikliği
Bir şirketin tüzel kişiliği sona ermeden hukuki şeklini değiştirmesi. Yeni türe dönüştürülen şirket eskisinin devamıdır; hangi türlerin birbirine dönüşebileceği kanunda belirtilmiştir.
15.03
Genel kurul
Pay sahiplerinin oluşturduğu karar organı. Olağan toplantı her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılır; kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar aleyhine üç ay içinde iptal davası açılabilir.
15.04
Yönetim
Anonim şirket yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil olunur; limited şirkette bu görev müdürlere aittir. Görev dağılımı, imza yetkileri ve iç yönerge şirketin dış ilişkilerdeki bağlılığını belirler.
15.05
Pay sahipliği
Pay sahipliğinden doğan bilgi alma, inceleme, oy, kâr payı ve rüçhan gibi haklar ile azınlık hakları. Limited şirket paylarının devri yazılı şekilde yapılır ve imzalar noterce onaylanır.
15.06
Ortaklıktan çıkma ve çıkarma
Limited şirkette ortak, haklı sebeplerin varlığında çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir; şirket sözleşmesinde öngörülen sebeplerle de genel kurul kararıyla ortak çıkarılabilir. Anonim şirketlerde ise haklı sebeple fesih davası ve mahkemenin fesih yerine başka bir çözüme hükmetmesi gündeme gelir.
15.07
Şirketler topluluğu
Bir ticaret şirketinin oy çoğunluğu, yönetim organını belirleme hakkı veya sözleşme yoluyla başka bir şirket üzerinde hâkimiyet kurması. Hâkim şirketin bu gücünü bağlı şirketi kayba uğratacak şekilde kullanması kanunda ayrıca yaptırıma bağlanmıştır.
15.08
Yönetici sorumluluğu
Kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurlarının kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal etmeleri hâlinde şirkete, pay sahiplerine ve alacaklılara karşı sorumluluğu.
15.09
Ticari defterler
Her tacir, ticari işlemlerini ve işletmesinin iktisadi ve mali durumunu açıkça gösterecek şekilde defter tutmakla yükümlüdür. Defterler, ticari davalarda önemli bir ispat aracıdır.
15.10
Haksız rekabet
Rakipler arasında veya tedarikçilerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı davranışlar. Kötüleme, karıştırmaya yol açma, iş sırlarının ifşası ve aldatıcı reklam başlıca örneklerdir; tespit, men, ref ve tazminat davaları açılabilir.
15.11
Acentelik
Belirli bir yer veya bölgede sürekli olarak bir ticari işletme adına sözleşmelere aracılık eden veya bunları yapan bağımsız tacir. Sözleşmenin sona ermesinden sonra acente, kanundaki koşullarla denkleştirme talep edebilir.
15.12
Distribütörlük
Dağıtıcının malları kendi adına ve hesabına alıp belirli bir bölgede satması üzerine kurulu, kanunda ayrıca adlandırılmamış sürekli sözleşme. Denkleştirme gibi bazı acentelik kuralları koşulları varsa kıyasen uygulanabilir; rekabet hukuku boyutu da ayrıca değerlendirilir.
Dava ve başvuru türleri
Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.
- Genel kurul kararlarının iptali ve butlanın tespiti
- Haklı sebeple çıkma ve çıkarma davaları
- Haklı sebeple fesih davası
- Yönetici sorumluluğu davaları
- Haksız rekabetin tespiti, men'i ve tazminat davaları
- Acentenin denkleştirme talebi
- Ticari alacak davaları
Danışmanlık ve sözleşme boyutu
Şirketlerde danışmanlık; esas sözleşmenin ihtiyaçlara göre hazırlanması, pay devirlerinin ve sermaye işlemlerinin şekil kurallarına uygun yapılması, genel kurulGenel kurulŞirket ortaklarının veya pay sahiplerinin kanun ve esas sözleşmede belirtilen konularda karar aldığı organ.Hukuk sözlüğünde aç → ve yönetim kurulu kararlarının usulüne uygun alınması, pay sahipleri arasında sözleşmeler ve yöneticilerin sorumluluk risklerinin yönetilmesi gibi sürekli bir çalışmayı gerektirir. Dağıtım ve acentelik sözleşmelerinde bölge, münhasırlık, hedefler, fesih ve sözleşme sonrası haklar ayrıca düzenlenmelidir.
Genel süreç aşamaları
Aşama 01
Yapının belirlenmesi
Faaliyete ve ortaklık ilişkisine uygun şirket türü ve sermaye yapısı belirlenir.
Aşama 02
Kuruluş ve tescil
Esas sözleşme düzenlenir ve şirket ticaret siciline tescil edilir.
Aşama 03
Organların işleyişi
Genel kurul ve yönetim organları kanun ve esas sözleşmeye uygun toplanır ve karar alır.
Aşama 04
Değişiklikler
Sermaye artırımı, pay devri, tür değişikliği veya birleşme gibi işlemler kanuni usullerle yapılır.
Aşama 05
Uyuşmazlık
Ortaklar arası uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesinde dava veya tahkimTahkimTarafların uyuşmazlığı devlet mahkemesi yerine anlaşarak seçtikleri hakem veya hakem kuruluna çözdürmesi.Hukuk sözlüğünde aç → yoluna gidilir; parasal ticari davalarda önce arabulucuya başvurulur.
Bilgi ve belge hazırlığı
Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.
- Esas sözleşme ve tadil metinleri
- Ticaret sicili gazeteleri
- Pay defteri, genel kurul ve yönetim kurulu karar defterleri
- Hazirun cetvelleri ve toplantı tutanakları
- Finansal tablolar ve faaliyet raporları
- Pay sahipleri sözleşmesi, acentelik veya distribütörlük sözleşmesi
Rehberler
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Anonim şirkette genel kurul kararının iptali
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı iptal davasını; davayı kimlerin açabileceğini, süreyi ve butlan ile iptal arasındaki farkı anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Karşı taraf borcunu ifa etmiyor: temerrüt, süre verme ve sözleşmeden dönme
Bir sözleşmede karşı tarafın borcunu zamanında yerine getirmemesi hâlinde ihtar, süre verme ve seçimlik hakların nasıl işlediğini; sürekli sözleşmelerde feshi ve ceza koşulunu anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Şirket alımlarında hukuki inceleme ve pay alım sözleşmesi
Bir şirketin paylarını veya işletmesini satın almadan önce yapılan hukuki incelemeyi, pay devri ile varlık devri arasındaki farkı, sözleşmedeki güvenceleri ve rekabet izni ihtiyacını anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Marka tescili, yayına itiraz ve marka hakkına tecavüz
Marka başvurusundan tescile kadar süreci, mutlak ve nispi ret nedenlerini, yayına itiraz ile Kurum kararlarına itiraz sürelerini ve tescilli markanın taklidi hâlinde başvurulabilecek yolları anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Bayi ve distribütör sözleşmelerinde rekabet kuralları
Üretici ile bayi veya distribütör arasındaki sözleşmelerde yeniden satış fiyatı, bölge ve müşteri kısıtlamaları, rekabet yasağı ve muafiyet kurallarını; ihlalin idari ve özel hukuk sonuçlarını anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Taşımada yük kaybı ve hasarı: ihbar, sorumluluk sınırı ve zamanaşımı
Kara taşımasında eşyanın kaybı, hasarı veya gecikmesi hâlinde taşıyıcının sorumluluğunu, teslimde ihbar yükümlülüğünü, sorumluluk sınırlarını ve zamanaşımını anlatan rehber.
Sık sorulan sorular
Hangi ticari davalarda arabuluculuk zorunludur?
Türk Ticaret Kanununda ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Genel kurul kararının iptali gibi para alacağı içermeyen davalar bu kapsamda değildir.
Genel kurul kararının iptali için ne kadar sürem var?
Anonim şirketlerde kanun, esas sözleşme veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararları aleyhine karar tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davasıİptal davasıİdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptali için açılan idari dava.Hukuk sözlüğünde aç → açılabilir. Davayı kimlerin açabileceği kanunda ayrıca belirtilmiştir. Kanuna aykırılık butlan veya yokluk sonucunu doğuruyorsa süre şartı aranmayabilir.
Limited şirketteki ortağımla anlaşamıyoruz; şirketten ayrılabilir miyim?
Şirket sözleşmesi çıkma hakkı tanıyorsa o koşullarla çıkılabilir. Ayrıca her ortak, haklı sebeplerin varlığında çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir. Mahkeme çıkma kararıyla birlikte ayrılma akçesinin ödenmesine hükmeder.
Yönetim kurulu üyesi olarak kişisel sorumluluğum var mı?
Yönetim kurulu üyeleri, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ederlerse şirkete, pay sahiplerine ve alacaklılara karşı sorumludur. Ayrıca vergi ve sosyal güvenlik mevzuatı kamu alacakları bakımından ayrı sorumluluk kuralları öngörür.
Acentelik sözleşmesi sona erince tazminat isteyebilir miyim?
Kanun, acentenin bulduğu müşteriler sayesinde müvekkilin sözleşme sonrasında da önemli menfaatler elde etmesi gibi koşullar gerçekleşirse acenteye denkleştirme talebi tanır. Talep sözleşmenin sona ermesinden itibaren belirli bir süre içinde ileri sürülmelidir; acentenin kusuruyla feshedilen sözleşmelerde bu hak doğmaz.
İlgili alanlar
- 16Birleşme, Devralma ve Yatırımlar
Pay ve varlık devirleri, ortak girişimler ve yatırım sözleşmeleri.
- 11Borçlar ve Sözleşmeler
Ticari sözleşmelerin genel kuralları.
- 24Fikrî ve Sınai Mülkiyet
Haksız rekabet ve marka hakkı çoğu zaman birlikte ileri sürülür.
- 17İcra, İflas ve Konkordato
Şirketlerin borç ödeme güçlüğü, iflas ve konkordato süreçleri.
- 28Rekabet Hukuku
Dağıtım sözleşmeleri ve hâkim durum rekabet hukuku denetimine tabidir.
- 21Vergi ve Mali Uyuşmazlıklar
Şirketlerin vergi yükümlülükleri ve yönetici sorumluluğu.
- 34Deniz, Hava ve Taşıma
Ticari işletmeler arasındaki taşıma ve lojistik ilişkileri.
Dayanak haritası
Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.
TTK · 21 madde
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- m. 4Ticari davalar
- m. 5/ATicari davalarda dava şartı arabuluculuk
- m. 18Tacirin basiretli davranma yükümlülüğü · Tacirin yükümlülükleri ve basiretli davranma
- m. 54Haksız rekabetin amacı ve tanımı
- m. 55Haksız rekabet hâlleri
- m. 56Haksız rekabetten doğan davalar
- m. 64Defter tutma yükümlülüğü
- m. 102Acentenin tanımı
- m. 122Denkleştirme talebi · Denkleştirme hükmünün tek satıcılık gibi sürekli sözleşmelere uygulanabilmesi
- m. 180Tür değiştirme
- m. 195Hâkimiyet ilişkisi ve şirketler topluluğu
- m. 202Hâkim şirketin sorumluluğu
- m. 335Anonim şirketin kuruluşu
- m. 365Yönetim kurulunun yönetim ve temsil yetkisi
- m. 409Olağan genel kurul
- m. 445Genel kurul kararlarının iptali
- m. 531Anonim şirkette haklı sebeple fesih
- m. 553Yönetici sorumluluğu · Yöneticilerin hukuki sorumluluğu
- m. 595Limited şirkette esas sermaye payının devri
- m. 638Limited şirkette çıkma
- m. 640Limited şirkette çıkarma
Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 4Ticari davalar
- m. 5/ATicari davalarda dava şartı arabuluculuk
- m. 18Tacirin basiretli davranma yükümlülüğü
- m. 445Genel kurul kararlarının iptali
- m. 553Yönetici sorumluluğu
İnceleme durumu
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.
