Genel bakış
Kentsel dönüşüm, tek bir sözleşme ya da tek bir idari işlemden ibaret değildir. Bir yapının riskli olarak tespit edilmesiyle başlayan süreç; tapu kayıtlarına şerh, tahliye ve yıkım, maliklerin ortak karar alması, yükleniciyle sözleşme yapılması, yeni projenin ruhsatlandırılması ve bağımsız bölümlerin paylaştırılması gibi birbirine bağlı aşamalardan oluşur.
Bu aşamaların bir kısmı idare hukukuna, bir kısmı eşya ve borçlar hukukuna, bir kısmı da kat mülkiyeti ve imar mevzuatına tabidir. Aynı süreçte malikin idareye karşı başvuru hakkı, diğer maliklere karşı pay hakları ve yükleniciye karşı sözleşmesel talepleri birlikte gündeme gelebilir. Bu nedenle hangi uyuşmazlığın hangi kurala ve hangi yargı koluna tabi olduğunu ayırmak, sürecin ilk adımıdır.
Alanın kapsamı
- Riskli yapı ve riskli alan tespitleri ile bu tespitlere itiraz
- Tahliye, yıkım ve tebligat süreçleri
- Maliklerin arsa payları oranında karar alması ve azınlıkta kalan payların durumu
- Yüklenici seçimi, sözleşme müzakeresi ve sözleşmenin uygulanması
- Değerleme, payların satışı ve hak sahipliği
- Kira yardımı ve diğer destek başvuruları
Alt konular
Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.
01.01
Riskli yapı tespiti
Bir yapının yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığının ilmî ve teknik verilere dayanılarak belirlenmesi. Tespiti öncelikle malikler lisanslı kuruluşlara yaptırır; idare de resen yapabilir veya süre vererek isteyebilir.
01.02
Tespit ve işlemlere itiraz
Riskli yapı tespitine karşı malikler veya kanuni temsilcileri kanunda öngörülen süre içinde itiraz edebilir; itirazlar teknik heyetlerce incelenir. Kanun kapsamındaki diğer idari işlemler için ayrıca idari yargı yolu bulunur.
01.03
Riskli alan
Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma nedeniyle can ve mal kaybı riski taşıdığı için Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen alan. Riskli alan uygulamaları tek tek yapı tespitinden farklı olarak bölge ölçeğinde yürütülür.
01.04
Rezerv yapı alanı
Dönüşüm uygulamalarında yeni yerleşim alanı olarak kullanılmak üzere Bakanlıkça belirlenen alan. Özel mülkiyetteki taşınmazların bu amaçla belirlenmesi talebi kanunda ayrıca koşula bağlanmıştır.
01.05
Tahliye ve yıkım
Riskli yapının maliklerine yıkım için süre verilir; bu süre içinde yıkım yapılmazsa tahliye ve yıkım idari makamlarca yürütülür. Tebligat, yapıya tutanak asılması, e-Devlet bildirimi ve muhtarlıkta ilan yoluyla yapılır.
01.06
Malik kararları
Riskli yapının bulunduğu parselde uygulamanın nasıl yapılacağına —yeniden yapım, payların satışı, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı gibi— paydaşların hisseleri oranında salt çoğunluğuyla karar verilir. Karara katılmayan payların akıbeti de kanunda düzenlenmiştir.
01.07
Arsa payları
Yıkımdan sonra kat irtifakı veya kat mülkiyeti terkin edilerek taşınmaz malikleri adına payları oranında tescil edilir. Bu payların nasıl belirlendiği, yeni projede kime hangi bağımsız bölümün düşeceğini doğrudan etkiler.
01.08
Hak sahipliği
Dönüşüm uygulamasından kimlerin, hangi koşullarla ve hangi oranda yararlanacağının belirlenmesi. Malikler dışında kiracılar ve sınırlı ayni hak sahipleri de bazı desteklerden yararlanabilir; koşullar uygulamaya ve ilgili düzenlemelere göre değişir.
01.09
Yüklenici uyuşmazlıkları
Yüklenicinin işe başlamaması, işi durdurması, eksik veya ayıplı iş yapması ya da bağımsız bölümleri sözleşmeye aykırı devretmesi gibi uyuşmazlıklar. Kanun, belirli koşullarda maliklerin salt çoğunlukla sözleşmenin feshine karar alabilmesini ayrıca düzenler.
01.10
Değerleme
Yıkımdan sonra taşınmazın ve payların değerinin belirlenmesi. Değerleme; payların satışı, anlaşma sağlanamayan malikler ve kamulaştırma ihtimali bakımından sonuç doğurur. Değerleme raporunun dayanakları ve tarihi önemlidir.
01.11
Kira yardımı ve destek süreçleri
Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda oturan sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi, kira yardımı ve yapım yardımı yapılabilir. Başvuru koşulları ve tutarlar ayrıca belirlenir.
01.12
İdari işlemlere karşı başvuru yolları
6306 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı, tebliğden itibaren kanunda belirtilen süre içinde İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir. Teknik itiraz ile dava yolu birbirinden farklıdır.
Diğer alanlarla ortak konular
- Arsa payı karşılığı inşaat
Dönüşümde maliklerin yükleniciyle kurduğu temel sözleşme ilişkisidir. Kanonik kayıt: İnşaat, İmar ve Kamulaştırma.
Dava ve başvuru türleri
Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.
- Riskli yapı tespitine teknik heyet nezdinde itiraz
- 6306 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı iptal davası
- Malik kararlarının ve pay satışlarının hukuka uygunluğuna ilişkin uyuşmazlıklar
- Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden doğan ifa, gecikme ve ayıp talepleri
- Yüklenicinin işi bırakması hâlinde sözleşmenin feshine ilişkin süreçler
- Yıkımdan sonra arsa üzerinde ortaklığın giderilmesi talepleri
Danışmanlık ve sözleşme boyutu
Dönüşüm sürecinde en kalıcı sonuçları doğuran belge, maliklerin yükleniciyle imzaladığı sözleşmedir. Bağımsız bölümlerin paylaşım oranı, teslim süresi, gecikme hâlinde uygulanacak yaptırımlar, teminatlar, kira yardımının kim tarafından karşılanacağı ve yüklenicinin üçüncü kişilere yapacağı satışlar sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Danışmanlık; tespitten önce maliklerin hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesini, karar toplantılarının hazırlanmasını ve sözleşme taslaklarının incelenmesini kapsayabilir.
Genel süreç aşamaları
Aşama 01
Tespit
Riskli yapıRiskli yapıRiskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapı.Hukuk sözlüğünde aç → tespiti malikler tarafından lisanslı bir kuruluşa yaptırılabileceği gibi idare tarafından da yapılabilir veya istenebilir. Sonuç tapu müdürlüğüne bildirilir.
Aşama 02
Bildirim ve itiraz
Tespit; yapıya asılan tutanak, e-Devlet bildirimi ve muhtarlıkta ilan yoluyla duyurulur. Tespite karşı itiraz süresi kanunda düzenlenmiştir ve kısa bir süredir.
Aşama 03
Tahliye ve yıkım
Maliklere yıkım için süre verilir. Bu süre içinde yıkım yapılmazsa idari makamlar tahliye ve yıkım işlemlerini yürütür.
Aşama 04
Karar ve sözleşme
Malikler, uygulamanın nasıl yapılacağına arsa payları oranında karar verir ve yükleniciyle sözleşme yapılır.
Aşama 05
Proje ve inşaat
Yeni yapının projesi, ruhsatı ve inşaat süreci imar mevzuatına göre yürütülür.
Aşama 06
Teslim ve tescil
Bağımsız bölümler sözleşmeye göre paylaştırılır; kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulur.
Bilgi ve belge hazırlığı
Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.
- Tapu kaydı ve takyidat bilgisi
- Yönetim planı ve varsa kat irtifakı / kat mülkiyeti belgeleri
- Riskli yapı tespit raporu ve tebliğ ya da ilan tarihleri
- Malik toplantı tutanakları ve alınan kararlar
- Yüklenici ile yapılan sözleşme ve ekleri
- Kira sözleşmeleri (kiracılı bağımsız bölümler için)
- İdareden gelen yazılar ve bildirimler
Rehberler
Ayrıntılı rehber · 4 dk
Riskli yapı tespitinden yeni binaya: malik olarak süreci okumak
Binanız riskli yapı olarak tespit edildiğinde hangi aşamaların geleceğini, hangi kararların çoğunlukla alındığını ve itiraz ile dava yolunun nasıl ayrıştığını anlatan rehber.
Sık sorulan sorular
Riskli yapı tespitini kim yaptırabilir?
Kanun, tespitin öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, masrafları kendilerine ait olmak üzere lisanslı kuruluşlara yaptırılmasını öngörür. İdare de tespiti resen yapabilir veya maliklere süre vererek isteyebilir.
Tespite itiraz etmek ile dava açmak aynı şey mi?
Hayır. Riskli yapı tespitine karşı itiraz, kanunda öngörülen süre içinde yapılır ve teknik heyetçe incelenir. Kanun kapsamındaki idari işlemlere karşı ise idari yargıda dava açılabilir. İki yolun süreleri ve muhatapları farklıdır; hangisinin uygulanacağı işlemin niteliğine bağlıdır.
Bütün maliklerin anlaşması şart mı?
Kanun, uygulamanın yapılış biçimine ilişkin kararların paydaşların hisseleri oranında salt çoğunluğuyla alınmasını öngörür. Ancak bazı işlemler için kanunda ayrıca bütün maliklerin muvafakati aranır. Hangi işlem için hangi çoğunluğun gerektiği, işlemin türüne göre ayrıca incelenmelidir.
Kiracı olarak dönüşüm sürecinde hangi haklarım olabilir?
Anlaşma ile tahliye edilen yapıların kiracılarına kira yardımı yapılabileceği kanunda düzenlenmiştir. Kira sözleşmesinin sona ermesi ve kiralayanla ilişkiler ise Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.
Yüklenici inşaatı durdurursa ne olur?
Sözleşme hükümleri ve genel borçlar hukuku kuralları ilk başvuru noktasıdır. Bunun yanında 6306 sayılı Kanun, yükleniciden kaynaklanan sebeplerle işin başlamaması veya durması hâlinde maliklerin belirli koşullarla salt çoğunlukla fesih kararı alabilmesini ve Başkanlıktan tespit istenmesini düzenler.
Yıkımdan sonra arsanın satışı için dava açılabilir mi?
Kanun, yıkımdan sonra arsa hâline gelen taşınmazda Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre ortaklığın giderilmesi davası açılabileceğini; bu davanın açılmış olmasının ise salt çoğunlukla karar alınmasına engel olmadığını belirtir.
İlgili alanlar
- 11Borçlar ve Sözleşmeler
Yükleniciyle kurulan ilişki bir sözleşme ilişkisidir; ifa, temerrüt ve fesih kuralları uygulanır.
- 08Gayrimenkul ve Eşya Hukuku
Pay, tapu kaydı, ortaklığın giderilmesi ve tescil eşya hukukunun konusudur.
- 22İdare ve Kamu Görevlileri
Tespit, tahliye ve yıkım işlemleri idari işlemdir; iptal ve tam yargı davaları idari yargıda görülür.
- 10İnşaat, İmar ve Kamulaştırma
Yeni yapının ruhsatı, imar durumu ve kamulaştırma ihtimali imar mevzuatına tabidir.
- 09Kira ve Kat Mülkiyeti
Kiracılı bağımsız bölümlerde tahliye ve kat mülkiyeti ilişkileri birlikte değerlendirilir.
Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 2Riskli yapı, riskli alan ve rezerv yapı alanı tanımları
- m. 3Riskli yapı tespiti ve itiraz
- m. 5Tahliye, yıkım ve destekler
- m. 6Malik kararları, yüklenici kaynaklı fesih, ortaklığın giderilmesi ve dava yolu
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- GenelYeni yapıda kat irtifakı ve kat mülkiyeti ilişkileri
İnceleme durumu
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.
