Genel bakış
Yabancıların Türkiye'ye girişi, kalışı, çalışması ve ülkeden çıkarılması büyük ölçüde idarenin takdir yetkisinin bulunduğu bir alandır. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; ikamet izni türlerini, sınır dışı etmeSınır dışı etmeKanunda sayılan hâllerde yabancının Türkiye’den çıkarılmasına ilişkin idari karar.Hukuk sözlüğünde aç → sebeplerini ve usulünü, uluslararası koruma statülerini düzenler. Çalışma izinleri ayrı bir kanuna, vatandaşlık ise Türk Vatandaşlığı Kanununa tabidir.
Bu alandaki kararların çoğu idari işlemdir ve kısa sürelere bağlı başvuru ve dava yolları vardır. Kanun değişiklikleri de sıktır: sınır dışı etme kararlarına karşı dava süresine ilişkin hüküm 2024 yılında yeniden düzenlenmiştir. Hiçbir başvurunun sonucu önceden garanti edilemez; izin ve vatandaşlık kararları ilgili idarenin değerlendirmesine bağlıdır.
Alanın kapsamı
- Kısa dönem, aile, öğrenci ve uzun dönem ikamet izinleri
- Çalışma izni ve çalışma izni muafiyetleri
- Genel ve istisnai yoldan vatandaşlık başvuruları
- Sınır dışı etme kararları ve idari gözetim
- Uluslararası koruma: mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma
- Geçici koruma
- Aile birleşimi ve yatırım yoluyla ikamet ve vatandaşlık
Alt konular
Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.
30.01
İkamet izinleri
Türkiye'de vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni alması zorunludur. Kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izni türleri vardır.
30.02
Çalışma izinleri
Kanun kapsamındaki yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye'de çalışması veya çalıştırılması yasaktır. Çalışma izni Bakanlıkça verilir; bazı yabancılar için muafiyetler öngörülmüştür.
30.03
Vatandaşlık başvuruları
Türk vatandaşlığı genel yoldan, istisnai yoldan veya evlenme yoluyla kazanılabilir. Genel yolda kesintisiz ikamet süresi gibi koşullar aranır; koşulların varlığı vatandaşlığın verileceği anlamına gelmez.
30.04
Sınır dışı
Kanunda sayılan sebeplerle valilikçe alınan ve yabancının ülkeden çıkarılmasını sağlayan karar. Karara karşı tebliğden itibaren kanundaki kısa süre içinde idare mahkemesine başvurulabilir; bu süre 2024 yılında değiştirilmiştir.
30.05
İdari gözetim
Hakkında sınır dışı etme kararı alınan bazı yabancıların, sınır dışı işlemleri tamamlanana kadar geri gönderme merkezlerinde tutulması. İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.
30.06
Uluslararası koruma
Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statülerini kapsar. Türkiye, Avrupa dışındaki olaylar bakımından mülteci statüsü yerine şartlı mülteci statüsü uygular; ikincil koruma ise ölüm cezası veya işkence riski gibi ciddi zarar tehlikesi bulunanlara tanınır.
30.07
Geçici koruma
Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış ve kitlesel olarak sınırlara gelen yabancılara sağlanabilen koruma. Kapsam, haklar ve yükümlülükler yönetmelikle belirlenir.
30.08
Aile bağlantılı konular
Türk vatandaşları veya ikamet izni sahibi yabancıların aile üyeleri için aile ikamet izni; Türk vatandaşıyla evli yabancılar için kanundaki süre ve koşullarla vatandaşlık başvurusu. Evlilik tek başına vatandaşlık kazandırmaz.
30.09
Yatırım bağlantılı konular
Taşınmaz edinimi veya yatırım yoluyla ikamet izni ve istisnai yoldan vatandaşlık. Yatırım türleri ve tutarları ikincil düzenlemelerle belirlenir ve değişebilir; başvuru tarihindeki düzenleme esas alınmalıdır.
Dava ve başvuru türleri
Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.
- İkamet izni reddine karşı dava
- Sınır dışı etme kararına karşı dava
- İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvuru
- Uluslararası koruma başvurusunun reddine karşı dava
- Vatandaşlık başvurusunun reddine karşı dava
- Çalışma izni reddine karşı itiraz ve dava
Danışmanlık ve sözleşme boyutu
Yabancılar ve işverenleri için danışmanlık; doğru ikamet veya çalışma izni türünün belirlenmesi, başvuru belgelerinin eksiksiz hazırlanması, izin sürelerinin takibi ve yenileme takvimi ile yatırım ve aile bağlantılı başvuruların koşullarının değerlendirilmesini kapsar. İzin süresinin aşılması veya izinsiz çalışma, sınır dışı etme ve giriş yasağı gibi ağır sonuçlar doğurabilir.
Genel süreç aşamaları
Aşama 01
Statünün belirlenmesi
Yabancının giriş şekli, kalış amacı ve aile durumu değerlendirilerek uygun izin veya başvuru türü belirlenir.
Aşama 02
Başvuru
Başvuru ilgili idareye kanundaki belgelerle ve süresi içinde yapılır.
Aşama 03
Değerlendirme
İdare başvuruyu inceler; gerekirse ek belge ister veya mülakat yapar.
Aşama 04
Karar ve itiraz
Ret veya sınır dışı etme kararlarına karşı kanundaki kısa süreler içinde başvuru yapılır.
Bilgi ve belge hazırlığı
Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.
- Pasaport ve giriş kayıtları
- Mevcut ikamet veya çalışma izni belgeleri
- Adres, sağlık sigortası ve geçim kaynağı belgeleri
- Aile ilişkisini gösteren belgeler (apostilli ve tercümeli)
- İdareden gelen tebligatlar ve kararlar
Rehberler
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Sınır dışı etme kararı ve idari gözetim: başvuru yolları
Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancının kararın tebliğini, idare mahkemesine başvuru süresini, sınır dışı edilmeyecek kişileri ve idari gözetime karşı başvuruyu anlatan rehber. Hiçbir statü veya sonuç garantisi içermez.
Sık sorulan sorular
Turist olarak ne kadar süre kalabilirim?
Vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni alması zorunludur. Uyruğa göre vize ve muafiyet süreleri farklıdır. Sürenin aşılması idari para cezası, giriş yasağı ve sınır dışı etme gibi sonuçlar doğurabilir.
Hakkımda sınır dışı etme kararı verildi; ne kadar sürede dava açabilirim?
Yürürlükteki metne göre yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı, karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Bu süre 2024 yılında 7533 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir; kararın tebliğ edildiği tarihteki metin esas alınmalıdır.
Türk vatandaşıyla evlendim; vatandaş olur muyum?
Evlenme doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. Türk vatandaşıyla en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar, kanundaki diğer koşulları taşımaları hâlinde vatandaşlık başvurusunda bulunabilir. Başvurunun sonucu idarenin değerlendirmesine bağlıdır.
Ev satın alarak vatandaşlık kazanabilir miyim?
İstisnai yoldan vatandaşlık kapsamında belirli tutarda taşınmaz edinimi gibi yatırım türleri öngörülmüştür. Tutarlar ve koşullar Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir ve değişebilir; ayrıca millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmaması gerekir. Hiçbir yatırım vatandaşlık verileceğini garanti etmez.
İkamet iznim varsa çalışabilir miyim?
Hayır, ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez. Kanun kapsamındaki yabancıların çalışabilmesi için çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti gerekir. Geçerli çalışma izni ise ikamet izni yerine de geçer.
İlgili alanlar
- 04Aile ve Boşanma
Yabancılarla evlilik ve aile birleşimi.
- 08Gayrimenkul ve Eşya Hukuku
Yabancıların taşınmaz edinimi.
- 22İdare ve Kamu Görevlileri
İzin, ret ve sınır dışı kararlarına karşı idari yargı yolu.
- 31İnsan Hakları ve Anayasa
Kişi özgürlüğü ve geri gönderme yasağı insan hakları güvencesidir.
- 13İş ve Çalışma Hukuku
Yabancı çalışanların iş ilişkileri.
Dayanak haritası
Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.
YUKK · 11 madde
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu
- m. 19İkamet izni · İkamet izni zorunluluğu
- m. 30İkamet izni çeşitleri
- m. 34Aile ikamet izni
- m. 52Sınır dışı etme
- m. 53Sınır dışı etme kararına karşı başvuru · Sınır dışı etme kararına karşı dava süresi (7533 sayılı Kanunla değişik)
- m. 54Sınır dışı etme kararı alınacak yabancılar
- m. 57Sınır dışı etmek amacıyla idari gözetim
- m. 61Mülteci tanımı
- m. 62Şartlı mülteci
- m. 63İkincil koruma
- m. 91Geçici koruma
Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 19İkamet izni
- m. 53Sınır dışı etme kararına karşı başvuru
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 6Çalışma izni
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 11Vatandaşlık
- Göç İdaresi Başkanlığı (yeni sekmede açılır)
İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- GenelGöç İdaresi Başkanlığı duyuruları ve başvuru sistemleri
İnceleme durumu
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.
