Ana içeriğe geç
Doğan DumanHukuk Bürosu
Ara
Esc
  • Gündelik ifadelerle arayabilirsiniz. Ok tuşlarıyla gezinip Enter ile açın. Sorgular kaydedilmez.
Menü

Görsel anlatım · Yargılama

Bir davanın yolculuğu

Bir hukuk davası ile bir ceza yargılamasının başlıca duraklarını kanun maddeleriyle izleyin: her durakta ne olduğu, kimin yaptığı, hangi belgelerin söz konusu olduğu ve kanunda öngörülen süreler. Yargılamanın ne kadar süreceğine ilişkin tahmin verilmez; her dosyanın süreci kendine özgüdür.

Hukuk Muhakemeleri Kanununa göre görülen bir davanın, açılmasından kesinleşip icraya konulmasına kadar başlıca durakları.

  1. Durak 1

    Arabuluculuk (dava şartı olan uyuşmazlıklarda)

    Ne olur?
    İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmişse, önce arabulucuya başvurulur. Anlaşma sağlanamazsa davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağı dava dilekçesine eklemek zorundadır.
    Kim?
    Taraflar ve arabulucu
    Belgeler
    Arabuluculuk son tutanağı

    Dayanak: Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/A

  2. Durak 2

    Dava dilekçesi ve davanın açılması

    Ne olur?
    Dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır. Dava dilekçesine davalı sayısı kadar örnek eklenir.
    Kim?
    Davacı veya vekili
    Belgeler
    Dava dilekçesi ve davalı sayısı kadar örneği

    Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 118

  3. Durak 3

    Dilekçenin davalıya tebliği

    Ne olur?
    Mahkeme dava dilekçesini davalıya tebliğ eder; davalının iki hafta içinde davaya cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir. Uygulamada mahkemenin bu ilk düzenlemelerine "tensip" denir.
    Kim?
    Mahkeme

    Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 122

  4. Durak 4

    Dilekçeler aşaması: cevap, cevaba cevap, ikinci cevap

    Ne olur?
    Davalı cevap dilekçesi verir. Davacı cevaba cevap, davalı da ikinci cevap dilekçesi verebilir.
    Kim?
    Taraflar veya vekilleri
    Belgeler
    Cevap dilekçesi · Cevaba cevap dilekçesi · İkinci cevap dilekçesi

    Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 136

  5. Durak 5

    Ön inceleme

    Ne olur?
    Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır. Mahkeme dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını belirler ve uygun davalarda tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder. Ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez.
    Kim?
    Mahkeme ve taraflar

    Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 137 · Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 140

  6. Durak 6

    Tahkikat

    Ne olur?
    Deliller toplanır ve incelenir. Hâkim, delilleri inceledikten sonra duruşmada hazır bulunan taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapmaları için söz verir; incelenecek husus kalmadığında tahkikatın bittiğini bildirir.
    Kim?
    Mahkeme, taraflar, gerektiğinde tanık ve bilirkişi

    Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 184

  7. Durak 7

    Sözlü yargılama

    Ne olur?
    Mahkeme tahkikatın bittiğini bildirdikten sonra sözlü yargılama aşamasına geçer; taraflara son sözlerini sorar ve hükmünü verir.
    Kim?
    Mahkeme ve taraflar

    Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 186

  8. Durak 8

    Hüküm

    Ne olur?
    Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar hükümdür; yargılamanın sona erdiği duruşmada verilir ve tefhim olunur.
    Kim?
    Mahkeme
    Belgeler
    Hüküm (gerekçeli karar)

    Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 294

  9. Durak 9

    İstinaf

    Ne olur?
    İlk derece mahkemesinin nihai kararlarına karşı bölge adliye mahkemesine istinaf yoluyla başvurulabilir. Kanunda belirtilen tutarı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir.
    Kim?
    Taraflar; inceleme: bölge adliye mahkemesi

    Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 341

  10. Durak 10

    Temyiz

    Ne olur?
    Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin temyizi kabil nihai kararlarına karşı Yargıtay'a temyiz yoluyla başvurulabilir.
    Kim?
    Taraflar; inceleme: Yargıtay

    Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 361

  11. Durak 11

    Kesinleşme

    Ne olur?
    Kanun yolları tükenince veya süresinde başvurulmayınca karar kesinleşir. Hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılıp tarih ve mahkeme mührü konularak belirtilir.
    Kim?
    Mahkeme
    Belgeler
    Kesinleşme şerhli ilam

    Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 302

  12. Durak 12

    İcra

    Ne olur?
    Para borcuna ilişkin ilam icra dairesine verilince icra memuru borçluya icra emri tebliğ eder; borç süresinde ödenmezse cebri icraya geçilir.
    Kim?
    Alacaklı; icra dairesi
    Belgeler
    İlam · İcra emri

    Dayanak: İcra ve İflas Kanunu m. 32

Dayanaklar

Bu anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Gösterilen her bilgi aşağıdaki resmî kaynaklara dayanır; maddeler resmî metinle karşılaştırılarak doğrulanır.

İlgili sayfalar