Görsel anlatım · Yargılama
Bir davanın yolculuğu
Hukuk Muhakemeleri Kanununa göre görülen bir davanın, açılmasından kesinleşip icraya konulmasına kadar başlıca durakları.
Adım 1 / 12: Arabuluculuk (dava şartı olan uyuşmazlıklarda) — Taraflar ve arabulucu
Durak 1
Arabuluculuk (dava şartı olan uyuşmazlıklarda)
- Ne olur?
- İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmişse, önce arabulucuya başvurulur. Anlaşma sağlanamazsa davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağı dava dilekçesine eklemek zorundadır.
- Kim?
- Taraflar ve arabulucu
- Belgeler
- Arabuluculuk son tutanağı
Dayanak: Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/A
Durak 2
Dava dilekçesi ve davanın açılması
- Ne olur?
- Dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır. Dava dilekçesine davalı sayısı kadar örnek eklenir.
- Kim?
- Davacı veya vekili
- Belgeler
- Dava dilekçesi ve davalı sayısı kadar örneği
Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 118
Durak 3
Dilekçenin davalıya tebliği
- Ne olur?
- Mahkeme dava dilekçesini davalıya tebliğ eder; davalının iki hafta içinde davaya cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir. Uygulamada mahkemenin bu ilk düzenlemelerine "tensip" denir.
- Kim?
- Mahkeme
Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 122
Durak 4
Dilekçeler aşaması: cevap, cevaba cevap, ikinci cevap
- Ne olur?
- Davalı cevap dilekçesi verir. Davacı cevaba cevap, davalı da ikinci cevap dilekçesi verebilir.
- Kim?
- Taraflar veya vekilleri
- Belgeler
- Cevap dilekçesi · Cevaba cevap dilekçesi · İkinci cevap dilekçesi
Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 136
Durak 5
Ön inceleme
- Ne olur?
- Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır. Mahkeme dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını belirler ve uygun davalarda tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder. Ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez.
- Kim?
- Mahkeme ve taraflar
Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 137 · Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 140
Durak 6
Tahkikat
- Ne olur?
- Deliller toplanır ve incelenir. Hâkim, delilleri inceledikten sonra duruşmada hazır bulunan taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapmaları için söz verir; incelenecek husus kalmadığında tahkikatın bittiğini bildirir.
- Kim?
- Mahkeme, taraflar, gerektiğinde tanık ve bilirkişi
Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 184
Durak 7
Sözlü yargılama
- Ne olur?
- Mahkeme tahkikatın bittiğini bildirdikten sonra sözlü yargılama aşamasına geçer; taraflara son sözlerini sorar ve hükmünü verir.
- Kim?
- Mahkeme ve taraflar
Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 186
Durak 8
Hüküm
- Ne olur?
- Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar hükümdür; yargılamanın sona erdiği duruşmada verilir ve tefhim olunur.
- Kim?
- Mahkeme
- Belgeler
- Hüküm (gerekçeli karar)
Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 294
Durak 9
İstinaf
- Ne olur?
- İlk derece mahkemesinin nihai kararlarına karşı bölge adliye mahkemesine istinaf yoluyla başvurulabilir. Kanunda belirtilen tutarı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir.
- Kim?
- Taraflar; inceleme: bölge adliye mahkemesi
Süre: 2 hafta · Hukuk davasında istinaf (zaman atlasında aç)Yargı haritasında gör (iş davası örneği)Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 341
Durak 10
Temyiz
- Ne olur?
- Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin temyizi kabil nihai kararlarına karşı Yargıtay'a temyiz yoluyla başvurulabilir.
- Kim?
- Taraflar; inceleme: Yargıtay
Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 361
Durak 11
Kesinleşme
- Ne olur?
- Kanun yolları tükenince veya süresinde başvurulmayınca karar kesinleşir. Hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılıp tarih ve mahkeme mührü konularak belirtilir.
- Kim?
- Mahkeme
- Belgeler
- Kesinleşme şerhli ilam
Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 302
Durak 12
İcra
- Ne olur?
- Para borcuna ilişkin ilam icra dairesine verilince icra memuru borçluya icra emri tebliğ eder; borç süresinde ödenmezse cebri icraya geçilir.
- Kim?
- Alacaklı; icra dairesi
- Belgeler
- İlam · İcra emri
Dayanak: İcra ve İflas Kanunu m. 32
Dayanaklar
Bu anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Gösterilen her bilgi aşağıdaki resmî kaynaklara dayanır; maddeler resmî metinle karşılaştırılarak doğrulanır.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 32İlamların icrası: icra emri
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 158İhbar ve şikâyet
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 160Soruşturma
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 170İddianame
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 173Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 174İddianamenin iadesi
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 175İddianamenin kabulü
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 188Duruşmada hazır bulunacaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 191Duruşmanın başlaması
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 223Hüküm türleri
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 250Seri muhakeme usulü
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253Uzlaştırma
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 272İstinaf
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 286Temyiz
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 4Kesinleşmeden infaz yasağı
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 118Davanın açılması
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 122Dava dilekçesinin tebliği
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 136Cevaba cevap ve ikinci cevap
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 137Ön incelemenin kapsamı
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 140Ön inceleme duruşması
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 184Tahkikatın sona ermesi
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 186Sözlü yargılama
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 294Hüküm ve tefhimi
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 302Kesinleşme şerhi
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 341İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 361Temyiz yolu
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/ADava şartı arabuluculuk ve son tutanak
