Genel bakış
Bir şirketin veya işletmenin el değiştirmesi, birden çok hukuk dalının aynı anda işlediği bir süreçtir. Şirketler hukuku işlemin yapısını, borçlar hukuku tarafların sözleşmesel taahhütlerini, rekabet hukuku belirli eşikleri aşan işlemler için izin yükümlülüğünü, iş ve vergi hukuku ise çalışanlar ile vergisel sonuçları belirler.
Pay devriPay devriŞirket ortaklık payının başka bir kişiye devredilmesi; şirket türüne göre şekil ve onay koşullarına bağlıdır.Hukuk sözlüğünde aç → ile varlık devri arasındaki tercih; devralınan risklerin kapsamını, çalışanların durumunu, izin ve lisansların aktarılabilirliğini ve vergi sonuçlarını doğrudan etkiler. Sözleşmede yer alan beyan ve tekeffüller, tazmin yükümlülükleri ve bedel ayarlaması mekanizmaları ise işlemden sonra doğabilecek uyuşmazlıkların çerçevesini çizer.
Alanın kapsamı
- Hukuki inceleme (due diligence) ve risk raporlaması
- Pay devri ve varlık / işletme devri
- Birleşme, bölünme ve tür değiştirme
- Ortak girişim ve pay sahipleri sözleşmeleri
- Girişim sermayesi yatırımları
- Birleşme ve devralmaların rekabet hukuku bildirimi
- Beyan ve tekeffül ihlalleri ile bedel uyuşmazlıkları
Alt konular
Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.
16.01
Hukuki inceleme
Devralınacak şirketin veya işletmenin hukuki durumunun; şirket yapısı, sözleşmeler, uyuşmazlıklar, izinler, çalışan ilişkileri ve mevzuat uyumu bakımından sistemli biçimde incelenmesi. Bulgular, bedel ve sözleşme güvencelerinin belirlenmesinde kullanılır.
16.02
Pay devri
Şirket paylarının devriyle şirketin bütün hak ve borçlarıyla birlikte el değiştirmesi. Limited şirkette payların devri yazılı şekil ve noter onayı gerektirir; anonim şirkette devir pay türüne ve esas sözleşmedeki kısıtlamalara göre değişir.
16.03
Varlık devri
Belirli malvarlığı unsurlarının veya bir işletmenin aktif ve pasifleriyle birlikte devri. İşletmeyi devralan, devri alacaklılara bildirdiği veya ilan ettiği tarihten itibaren borçlardan kanundaki koşullarla sorumlu olur.
16.04
Ortak girişim
Birden fazla teşebbüsün belirli bir faaliyet için ortak kontrol altında yeni bir şirket kurması veya mevcut bir şirkette birlikte kontrol sahibi olması. Kuruluş sözleşmesi, yönetim yapısı ve çıkış mekanizmaları uzun vadeli ilişkiyi belirler; belirli koşullarda rekabet hukuku izni gerekir.
16.05
Yatırım sözleşmeleri
Bir şirkete sermaye girişi yapan yatırımcı ile şirket ve mevcut ortaklar arasındaki sözleşme. Yatırım bedeli, değerleme, pay ihracı, yatırımcının hakları ve kurucuların taahhütleri bu sözleşmede düzenlenir.
16.06
Pay sahipleri sözleşmeleri
Pay sahipleri arasında yönetim, oy kullanımı, pay devri kısıtlamaları, önalım, birlikte satış ve satışa zorlama gibi konuları düzenleyen sözleşme. Esas sözleşmeyle uyumlu olmayan hükümlerin şirkete karşı etkisi sınırlı olabilir.
16.07
Girişim sermayesi
Büyüme potansiyeli olan şirketlere yapılan ve genellikle tercihli haklar içeren yatırımlar. Pay türleri, tasfiye tercihi, sulandırmaya karşı koruma ve çıkış hakları yatırım belgelerinin temel unsurlarıdır.
16.08
İşlem sonrası uyuşmazlıklar
Kapanıştan sonra ortaya çıkan beyan ve tekeffül ihlalleri, bedel ayarlaması, kazanç payı ödemeleri ve rekabet yasağı ihlalleri. Sözleşmedeki bildirim süreleri, sorumluluk sınırları ve uyuşmazlık çözüm yolu belirleyicidir.
16.09
Birleşme ve bölünme
Şirketler devralma veya yeni kuruluş yoluyla birleşebilir; bir şirket tam veya kısmi olarak bölünebilir. Bu işlemlerde alacaklıların ve ortakların korunmasına ilişkin özel kurallar uygulanır.
Dava ve başvuru türleri
Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.
- Beyan ve tekeffül ihlali nedeniyle tazmin talebi
- Bedel ayarlaması ve kazanç payı (earn-out) uyuşmazlıkları
- Pay sahipleri sözleşmesine aykırılık nedeniyle tazminat
- Rekabet yasağı ihlali davaları
- Tahkim yoluyla işlem sonrası uyuşmazlık çözümü
Danışmanlık ve sözleşme boyutu
Danışmanlık; işlem yapısının belirlenmesi, gizlilik ve niyet mektuplarının hazırlanması, hukuki inceleme, pay alım sözleşmesinin müzakeresi, kapanış koşulları ve kapanış işlemleri ile kapanış sonrası entegrasyon adımlarını kapsar. Belirli ciro eşiklerini aşan işlemler için Rekabet Kurumundan izin alınmadan kapanış yapılmaması gerekir.
Genel süreç aşamaları
Aşama 01
Hazırlık
Gizlilik sözleşmesi ve niyet mektubu ile işlemin temel çerçevesi belirlenir.
Aşama 02
Hukuki inceleme
Şirket kayıtları, sözleşmeler, uyuşmazlıklar, izinler ve çalışan ilişkileri incelenir; riskler raporlanır.
Aşama 03
Sözleşme
Pay veya varlık alım sözleşmesi; bedel, beyan ve tekeffüller, tazmin ve kapanış koşullarıyla müzakere edilir.
Aşama 04
İzinler
Gerekiyorsa rekabet izni ve sektörel düzenleyici onaylar alınır.
Aşama 05
Kapanış
Payların devri, bedelin ödenmesi ve sicil işlemleri gerçekleştirilir.
Aşama 06
Kapanış sonrası
Bedel ayarlamaları, entegrasyon ve olası tazmin talepleri yürütülür.
Bilgi ve belge hazırlığı
Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.
- Esas sözleşme, pay defteri ve ticaret sicili kayıtları
- Önemli ticari sözleşmeler
- Finansal tablolar ve vergi kayıtları
- İş sözleşmeleri ve çalışan listesi
- İzin, ruhsat ve lisanslar
- Devam eden dava ve icra takiplerinin listesi
Rehberler
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Şirket alımlarında hukuki inceleme ve pay alım sözleşmesi
Bir şirketin paylarını veya işletmesini satın almadan önce yapılan hukuki incelemeyi, pay devri ile varlık devri arasındaki farkı, sözleşmedeki güvenceleri ve rekabet izni ihtiyacını anlatan rehber.
Sık sorulan sorular
Pay devri mi varlık devri mi daha uygun?
Bu, işlemin amacına bağlıdır. Pay devrinde şirket bütün hak ve borçlarıyla birlikte el değiştirir; izin ve sözleşmeler kural olarak şirkette kalır. Varlık devrinde ise yalnızca seçilen unsurlar devredilir; ancak bazı sözleşmelerin ve izinlerin aktarılması karşı tarafın veya idarenin onayını gerektirebilir ve borçlardan sorumluluk ayrıca düzenlenmiştir.
Her şirket satın alımı için Rekabet Kurumundan izin gerekir mi?
Hayır. İzin yükümlülüğü, Rekabet Kurulunun belirlediği ciro eşiklerini aşan ve kontrol değişikliğine yol açan işlemler için doğar. Eşikler değişebildiğinden güncel düzenleme işlem tarihinde kontrol edilmelidir. İzin gereken bir işlemin izin alınmadan gerçekleştirilmesi yaptırıma bağlanmıştır.
Beyan ve tekeffül nedir?
Satıcının şirketin durumu hakkında verdiği güvencelerdir: finansal tabloların doğruluğu, vergi borcu bulunmadığı, önemli bir dava olmadığı gibi. Bu güvencelerin gerçeğe aykırı çıkması hâlinde alıcı, sözleşmedeki tazmin hükümlerine göre talepte bulunabilir; sözleşmede genellikle süre ve tutar sınırları öngörülür.
Pay sahipleri sözleşmesi şirketi bağlar mı?
Pay sahipleri sözleşmesi kural olarak onu imzalayan pay sahipleri arasında hüküm doğurur. Şirket organlarını ve üçüncü kişileri bağlaması için ilgili hükümlerin kanunun izin verdiği ölçüde esas sözleşmeye de yansıtılması gerekebilir.
İşlem sonrası uyuşmazlıklar nerede çözülür?
Taraflar sözleşmede devlet mahkemesini veya tahkimi seçebilir. Yabancı yatırımcı içeren işlemlerde milletlerarası tahkimTahkimTarafların uyuşmazlığı devlet mahkemesi yerine anlaşarak seçtikleri hakem veya hakem kuruluna çözdürmesi.Hukuk sözlüğünde aç → sık tercih edilir; tahkim anlaşmasının açık ve uygulanabilir biçimde yazılması gerekir.
İlgili alanlar
- 19Banka, Finans ve Sermaye Piyasaları
İşlemin finansmanı ve teminat yapıları.
- 13İş ve Çalışma Hukuku
İşyeri devrinde iş sözleşmelerinin durumu.
- 29Uluslararası Özel Hukuk ve Tahkim
Sınır ötesi işlemlerde uygulanacak hukuk ve tahkim.
- 28Rekabet Hukuku
Birleşme ve devralmaların izin yükümlülüğü.
- 15Ticaret ve Şirketler
Pay devri, birleşme ve şirket organlarına ilişkin kurallar.
Dayanak haritası
Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.
TTK · 5 madde
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- m. 11Ticari işletmenin devri
- m. 64Ticari defterler ve kayıtların incelenmesi
- m. 136Birleşme · Birleşme türleri
- m. 159Tam ve kısmi bölünme
- m. 595Limited şirket payının devri · Limited şirket payının devrinde şekil
Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 136Birleşme
- m. 595Limited şirket payının devri
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 202İşletmenin devralınması
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 7Birleşme ve devralmaların denetimi
- 4857 sayılı İş Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 6İşyerinin devri hâlinde iş sözleşmelerinin devri
İnceleme durumu
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.
