Genel bakış
Kişiler hukuku, hukuk düzeninin en temel sorusuyla ilgilenir: kim, hangi hak ve yükümlülüklerin sahibidir? Kişiliğin başlangıcı ve sonu, ad ve kimlik bilgileri, ayırt etme gücü ve kısıtlılık, gerçek kişilerin yanında dernek ve vakıf gibi tüzel kişiler bu alanın konusudur.
Bu alandaki taleplerin bir kısmı çekişmesiz yargı işi niteliğindedir; yani karşı tarafı olmayan ve bir kaydın veya durumun mahkeme kararıyla düzeltilmesini amaçlayan başvurulardır. Bir kısmı ise kişilik haklarına saldırı gibi doğrudan bir uyuşmazlığa dayanır. Her iki türde de görevli mahkeme ve izlenecek usul talebin niteliğine göre değişir.
Alanın kapsamı
- Ad ve soyadı değişikliği ile nüfus kaydının düzeltilmesi
- Kişilik haklarına saldırı ve koruma davaları
- Gaiplik ve ölüm karinesi
- Kısıtlama, vesayet ve kayyımlık
- Dernek ve vakıfların kuruluşu, yönetimi ve feshi
Alt konular
Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.
07.01
Ad ve soyadı değişikliği
Adın değiştirilmesi haklı sebeplerin varlığı hâlinde hâkimden istenebilir. Değişiklik nüfus siciline işlenir ve kişinin kişisel durumunda değişiklik yaratmaz.
07.02
Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi
Nüfus kütüğündeki kayıtlar kural olarak ancak mahkeme kararıyla düzeltilebilir. Kanun, bazı maddi hataların idari yoldan düzeltilmesine de imkân tanır.
07.03
Kişilik hakları
Kişinin onuru, şerefi, özel hayatı, resmi ve sesi gibi değerleri bütünü. Hukuka aykırı saldırıya uğrayan kişi, saldırının önlenmesini, durdurulmasını ve hukuka aykırılığın tespitini; ayrıca tazminat isteyebilir.
07.04
Gaiplik
Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun süredir haber alınamayan kişinin gaipliğine, kanundaki sürelerin geçmesinden sonra hâkim tarafından karar verilmesi. Gaiplik kararı, ölüme bağlı hakların kullanılmasını sağlar.
07.05
Vesayet
Kanunda sayılan sebeplerle kısıtlanan erginlerin ve velayet altında olmayan küçüklerin korunması için vasi atanması. Akıl hastalığı, savurganlık, bir yıl veya daha uzun özgürlüğü bağlayıcı ceza ve kişinin kendi isteği kısıtlama sebepleri arasındadır.
07.06
Kayyımlık
Belirli bir işin görülmesi veya bir malvarlığının yönetimi için atanan temsilci. Ergin bir kişinin acil bir işte kendisini temsil edememesi veya bir malvarlığının sahipsiz kalması gibi durumlarda gündeme gelir.
07.07
Dernekler
Kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere en az yedi kişinin bir araya gelmesiyle kurulan tüzel kişiler. Genel kurul en yetkili organdır; kararlarına karşı iptal davası açılabilir.
07.08
Vakıflar
Gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemesiyle oluşan tüzel kişilik. Vakıf senedi resmî şekilde düzenlenir veya ölüme bağlı tasarrufla yapılır; tescille tüzel kişilik kazanılır.
Dava ve başvuru türleri
Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.
- Adın veya soyadının değiştirilmesi davası
- Nüfus kaydının düzeltilmesi davası
- Kişilik hakkına saldırının önlenmesi, durdurulması ve tespiti davaları
- Gaipliğe karar verilmesi talebi
- Kısıtlama ve vasi atanması talebi; vesayet makamı kararlarına itiraz
- Dernek genel kurul kararlarının iptali
Danışmanlık ve sözleşme boyutu
Vesayet ve kayyımlık süreçlerinde aile üyelerinin rolü, vasinin yetkileri ve vesayet makamının izin vermesi gereken işlemler önceden bilinmelidir. Dernek ve vakıflar bakımından ise kuruluş belgeleri, tüzük veya vakıf senedi, organların yetkileri ve mevzuattan doğan bildirim yükümlülükleri danışmanlığın temel konularıdır.
Genel süreç aşamaları
Aşama 01
Talebin niteliği
Talebin çekişmesiz bir düzeltme mi, yoksa bir kişiye karşı yöneltilen dava mı olduğu belirlenir.
Aşama 02
Görevli ve yetkili mahkeme
Talebin türüne göre asliye hukuk veya sulh hukuk mahkemesi ile yetkili yer belirlenir.
Aşama 03
Kanıtlar
Nüfus kayıtları, tanık beyanları, sağlık raporları veya yayın içerikleri gibi deliller hazırlanır.
Aşama 04
Karar ve tescil
Mahkeme kararı kesinleştiğinde nüfus veya ilgili sicile işlenir.
Bilgi ve belge hazırlığı
Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.
- Nüfus kayıt örneği
- Talebi destekleyen belgeler (okul, iş, sağlık kayıtları)
- Kişilik hakkı ihlali iddiasında yayın veya içeriğin kopyaları ve bağlantıları
- Kısıtlama taleplerinde sağlık kurulu raporları
- Dernek veya vakıf kuruluş belgeleri, tüzük ve karar defterleri
Rehberler
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Ad değişikliği ve nüfus kaydının düzeltilmesi
Adın veya soyadının değiştirilmesi, doğum tarihi gibi nüfus kayıtlarının düzeltilmesi için izlenecek yolları, ispat araçlarını ve kararın kayda işlenmesini anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Hakkımdaki internet içeriğine karşı hangi yollar var?
Kişilik hakkını veya özel hayatı ihlal eden çevrim içi içeriklere karşı platform bildirimi, özel hayatın gizliliğine ilişkin idari başvuru, hukuk mahkemesinde tedbir ve tazminat ile ceza yolunu; 5651 m. 9'un iptalinin sonuçlarını anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Basın yayınlarına karşı cevap ve düzeltme hakkı
Süreli yayınlar ve internet haber sitelerinde gerçeğe aykırı veya onur kırıcı yayınlara karşı cevap ve düzeltme yazısının gönderilmesini, yayımlanma sürelerini ve yayımlanmazsa izlenecek yolu anlatan rehber.
Sık sorulan sorular
Adımı değiştirmek için hangi sebepler yeterlidir?
Kanun "haklı sebep" arar ve bunları saymaz. Uygulamada adın toplumda gülünç karşılanması, kişinin farklı bir adla tanınması veya dini ve kültürel nedenler gibi durumlar değerlendirilir. Hâkim somut olayın koşullarına göre karar verir.
Nüfusta doğum tarihim yanlış; nasıl düzeltilir?
Nüfus kayıtları kural olarak ancak kesinleşmiş mahkeme kararıyla düzeltilebilir. Kayıt düzeltme davasında doğum tarihinin gerçeğe aykırı olduğu okul kayıtları, sağlık kayıtları, tanık beyanları ve gerekirse kemik yaşı tespiti gibi delillerle ispatlanır.
Hakkımda yapılan bir paylaşım kişilik hakkımı ihlal ediyor; neler isteyebilirim?
Türk Medeni Kanunu; saldırının önlenmesini, sürmekte olan saldırının durdurulmasını ve sona ermiş olsa bile etkisi devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteme imkânı tanır. Ayrıca maddi ve manevi tazminatManevi tazminatKişilik hakkının zedelenmesi nedeniyle uğranılan manevi zararın giderilmesi için hükmedilen para.Hukuk sözlüğünde aç → talep edilebilir. İnternet içeriklerinde dava sırasında ihtiyati tedbirİhtiyati tedbirDava konusu üzerinde mevcut durumun değişmesiyle hakkın elde edilmesinin zorlaşması veya önemli bir zarar doğması tehlikesine karşı mahkemece verilen geçici koruma kararı.Hukuk sözlüğünde aç → istenebilir; özel hayatın gizliliği ihlallerinde ayrıca idari başvuru yolu bulunur. Kişilik hakkıKişilik hakkıKişinin yaşam, vücut bütünlüğü, onur, özel hayat ve resim gibi kişisel değerleri üzerindeki hakları.Hukuk sözlüğünde aç → ihlallerinde sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli verilmesini düzenleyen hüküm ise Anayasa Mahkemesi kararıyla 10 Ekim 2024'ten itibaren yürürlükten kalkmıştır.
Yaşlı ebeveynim için vasi atanabilir mi?
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle işlerini göremeyen, sürekli bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden ergin kısıtlanabilir. Karar sağlık kurulu raporuna dayanır ve kişinin dinlenmesi gerekir. Kişi yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik veya ağır hastalık nedeniyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat ederse kendi isteğiyle de kısıtlanmayı talep edebilir.
Dernek genel kurul kararına nasıl itiraz edilir?
Kanuna veya tüzüğe aykırı genel kurulGenel kurulŞirket ortaklarının veya pay sahiplerinin kanun ve esas sözleşmede belirtilen konularda karar aldığı organ.Hukuk sözlüğünde aç → kararlarına karşı, toplantıda bulunup karara olumsuz oy veren ve bunu tutanağa geçiren üyeler ile her hâlükârda kanuna veya tüzüğe aykırılığı ileri süren üyeler iptal davasıİptal davasıİdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptali için açılan idari dava.Hukuk sözlüğünde aç → açabilir. Dava açma süreleri kanunda belirtilmiştir.
İlgili alanlar
- 04Aile ve Boşanma
Soybağı ve evlat edinme, kişinin nüfus kaydını doğrudan etkiler.
- 25Bilişim, İnternet ve Teknoloji
Kişilik haklarının çevrim içi ihlalleri ve erişim engeli başvuruları.
- 06Miras Hukuku
Gaiplik kararı ve vesayet altındaki kişinin mirası birbiriyle bağlantılıdır.
- 12Tazminat ve Sorumluluk
Kişilik hakkı ihlallerinden doğan manevi tazminat talepleri.
- 36Basın, Medya, Kültür ve Sanat
Kişilik haklarının korunması.
Dayanak haritası
Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.
TMK · 14 madde
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- m. 24Kişiliğin korunması · Kişiliğe saldırıya karşı koruma
- m. 25Kişiliğin korunmasına ilişkin davalar
- m. 27Adın değiştirilmesi
- m. 32Gaiplik · Gaiplik kararı
- m. 33Gaiplik istemi için süreler
- m. 56Derneğin tanımı
- m. 83Dernek genel kurulu kararlarının iptali · Genel kurul kararlarının iptali
- m. 101Vakfın tanımı
- m. 106Vakfın kuruluşu
- m. 404Velayet altında bulunmayan küçüğün vesayet altına alınması
- m. 405Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlama
- m. 408Kişinin kendi isteğiyle kısıtlanması
- m. 426Temsil kayyımlığı
- m. 427Yönetim kayyımlığı
Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 24Kişiliğin korunması
- m. 27Adın değiştirilmesi
- m. 32Gaiplik
- m. 408Kişinin kendi isteğiyle kısıtlanması
- m. 83Dernek genel kurulu kararlarının iptali
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 35Nüfus kayıtlarının mahkeme kararıyla düzeltilmesi
- Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E: 2020/76, K: 2023/172 sayılı kararı (5651 sayılı Kanun m. 9'un iptali; Resmî Gazete 10.01.2024, sayı 32425; iptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra, 10.10.2024'te yürürlüğe girdi) (yeni sekmede açılır)
Resmî Gazete · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- GenelKişilik hakkı ihlallerinde erişim engelini düzenleyen 5651 m. 9'un iptali (10.10.2024'ten itibaren)
İnceleme durumu
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.