Genel bakış
Finans hukuku, paranın ve kredinin el değiştirdiği ilişkileri düzenler. Bankalar, finansal kiralama ve faktoring şirketleri, ödeme ve elektronik para kuruluşları ile yatırım kuruluşları; faaliyet izni, sermaye yeterliliği ve müşteri ilişkileri bakımından sıkı bir düzenleyici denetim altındadır. Bu denetim bir yandan piyasanın güvenliğini, öte yandan müşterilerin korunmasını amaçlar.
Uyuşmazlıklar çoğu zaman sözleşmenin kendisinden doğar: kredi faizinin ve masrafların hesaplanması, teminatın paraya çevrilmesi, kartla yapılan işlemlerin iadesi veya bir yatırım ürününün müşteriye uygun olup olmadığı. Tüketici niteliğindeki müşteriler için ayrıca tüketici mevzuatının koruyucu hükümleri devreye girer.
Alanın kapsamı
- Ticari ve bireysel kredi sözleşmeleri
- İpotek, rehin, kefalet ve teminat mektupları
- Finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri
- Ödeme hizmetleri ve elektronik para
- Banka kartları, kredi kartları ve hesap işlemleri
- Yatırım hizmetleri ve sermaye piyasası araçları
- Düzenleyici kurum süreçleri ve idari yaptırımlar
Alt konular
Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.
19.01
Kredi sözleşmeleri
Bankanın müşteriye para veya nakdi olmayan kredi (teminat mektubu gibi) sağladığı sözleşmeler. Hukuki niteliği bakımından çoğu zaman tüketim ödüncü ilişkisine dayanır; tüketici kredilerinde ayrıca özel koruma hükümleri uygulanır.
19.02
Teminatlar
Kredinin geri ödenmesini güvence altına alan ipotek, taşınır rehni, kefalet, garanti ve teminat mektubu gibi araçlar. Her teminatın kurulma şekli ve paraya çevrilme usulü farklıdır.
19.03
Finansal kiralama
Kiralayanın, kiracının seçtiği bir malı satın alıp mülkiyeti kendisinde kalmak üzere kullanım hakkını belirli bir süre kiracıya bıraktığı sözleşme. Leasing olarak da bilinir; sözleşmenin şekli ve tescili kanunda düzenlenmiştir.
19.04
Faktoring
Mal veya hizmet satışından doğan ve faturayla belgelenen alacakların bir faktoring şirketine devredilmesi; şirketin tahsilat, finansman ve garanti hizmetlerinden birini veya birkaçını sağlaması.
19.05
Finansman sözleşmeleri
Finansman şirketlerinin mal veya hizmet alımlarının finansmanı için kredi kullandırdığı sözleşmeler. Taşıt ve konut gibi alımlarda sık görülür; tüketici işlemlerinde tüketici kredisi kuralları da uygulanır.
19.06
Ödeme hizmetleri
Ödeme hesabının işletilmesi, para transferi, kartlı ödeme ve fatura ödemesi aracılığı gibi hizmetler. Bu hizmetleri yalnızca kanunda sayılan kuruluşlar izinle sunabilir; yetkisiz işlemler ve sorumluluk dağılımı ayrıca düzenlenmiştir.
19.07
Elektronik para
Elektronik ortamda saklanan ve ödeme işlemleri için kullanılan parasal değer. Bankalar, PTT ve izinli elektronik para kuruluşları dışındakilerin elektronik para ihraç etmesi yasaktır.
19.08
Bankacılık işlemleri
Mevduat, hesap işlemleri, havale, kart ve diğer bankacılık hizmetleri. Bankacılık Kanunu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu düzenlemeleri, bankaların müşterilerle ilişkilerinde uyması gereken kuralları belirler.
19.09
Yatırım hizmetleri
Sermaye piyasası araçlarına ilişkin emirlerin alınması ve iletilmesi, portföy yönetimi ve yatırım danışmanlığı gibi faaliyetler. Bu hizmetler yalnızca izinli kuruluşlarca sunulabilir; müşteriye uygunluk ve bilgilendirme yükümlülükleri vardır.
19.10
Sermaye piyasası uyuşmazlıkları
Yatırımcı ile aracı kurum arasındaki uyuşmazlıklar, izinsiz sermaye piyasası faaliyetleri ve Sermaye Piyasası Kurulu kararlarına karşı başvurular. Bazı fiiller suç olarak da düzenlenmiştir.
Dava ve başvuru türleri
Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.
- Kredi alacağı takibi ve itirazlar
- Haksız kesilen ücret ve masrafların iadesi
- Yetkisiz kart veya hesap işlemlerinden doğan zarar talepleri
- Finansal kiralama sözleşmesinin feshi ve malın iadesi
- Yatırım kuruluşuna karşı tazminat talepleri
- Düzenleyici kurum kararlarına karşı idari dava
Danışmanlık ve sözleşme boyutu
Finansman işlemlerinde danışmanlık; kredi ve teminat sözleşmelerinin müzakeresi, teminat yapısının alacaklı ve borçlu açısından değerlendirilmesi, finansal kiralama ve faktoring işlemlerinin kurgulanması ile yeni ödeme ve fintek hizmetlerinin izin ve lisans gerekliliklerinin belirlenmesini kapsar.
Genel süreç aşamaları
Aşama 01
Sözleşme ve kayıtlar
Kredi veya hizmet sözleşmesi, hesap ekstreleri ve yazışmalar incelenir.
Aşama 02
Kuruma başvuru
Uyuşmazlık önce ilgili kuruluşa yazılı olarak bildirilir; şikâyet kayıtları saklanır.
Aşama 03
Alternatif yollar
Uyuşmazlığın niteliğine göre tüketici hakem heyetiTüketici hakem heyetiKanunla belirlenen parasal sınırın altındaki tüketici uyuşmazlıklarında başvurulması zorunlu olan idari merci; sınır her yıl güncellenir.Hukuk sözlüğünde aç →, arabuluculukArabuluculukTarafsız ve bağımsız bir arabulucunun tarafları bir araya getirerek çözüm üretmelerine yardım ettiği, gönüllü veya kanunla zorunlu kılınmış uyuşmazlık çözüm yöntemi.Hukuk sözlüğünde aç → veya sektörel şikâyet mekanizmaları değerlendirilir.
Aşama 04
Dava veya savunma
Takip veya dava aşamasında alacağın hesaplanması ve teminatların durumu incelenir.
Bilgi ve belge hazırlığı
Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.
- Kredi, kart veya hizmet sözleşmesi
- Ödeme planı ve hesap ekstreleri
- Teminat belgeleri (ipotek, rehin, kefalet)
- İhtarname ve hesap kat bildirimi
- Yatırım hesabı ekstreleri ve risk bildirim formları
Rehberler
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Kredi sözleşmesi ve teminatlar: ipotek, kefalet ve rehin
Bir kredi kullanılırken verilen teminatların hukuki niteliğini, kefaletin geçerlilik şartlarını, ipoteğin kurulmasını ve borç ödenmediğinde teminatların paraya çevrilmesini anlatan rehber.
Sık sorulan sorular
Bankanın kestiği bir ücreti geri alabilir miyim?
Bankaların tüketicilerden alabileceği ücret ve masraflar mevzuatla sınırlandırılmıştır. Sözleşmede dayanağı bulunmayan veya mevzuata aykırı kesildiği düşünülen tutarlar için önce bankaya başvurulabilir; sonuç alınamazsa tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu değerlendirilir.
Kartımla haberim olmadan işlem yapıldı; sorumlu muyum?
Yetkisiz ödeme işlemlerinde sorumluluğun dağılımı, kullanıcının kartı veya güvenlik bilgilerini korumak için gerekli özeni gösterip göstermediğine ve işlemi ne kadar sürede bildirdiğine bağlıdır. Durumu öğrenir öğrenmez kartı kullanıma kapatmak ve kuruluşa yazılı bildirimde bulunmak önemlidir.
Leasing ile aldığım makinenin mülkiyeti kime aittir?
Finansal kiralamada malın mülkiyeti sözleşme süresince kiralayan şirkete aittir; kiracı maldan yararlanma hakkına sahiptir. Sözleşmede öngörülmüşse süre sonunda kiracı malı satın alma hakkını kullanabilir.
Kredi borcum muaccel hâle getirildi; ne yapabilirim?
Hesap kat ihtarı borcun tamamını muaccel hâle getirir ve takibe dayanak olabilir. İhtarda gösterilen tutarın, faiz ve masrafların sözleşmeye ve mevzuata uygunluğu incelenmeli; takip başlatılırsa süresi içinde itiraz değerlendirilmelidir.
İzinsiz bir platform üzerinden yaptığım yatırımda zarar ettim; ne yapabilirim?
Sermaye piyasası faaliyetleri yalnızca izinli kuruluşlarca yürütülebilir. İzinsiz faaliyetler idari ve cezai yaptırımlara tabidir. Zararın giderilmesi için hukuki yollar ile birlikte suç duyurusu seçeneği değerlendirilebilir; işlemlere ilişkin bütün kayıtların saklanması gerekir.
İlgili alanlar
- 25Bilişim, İnternet ve Teknoloji
Dijital finans hizmetleri ve siber güvenlik.
- 16Birleşme, Devralma ve Yatırımlar
Şirket alımlarının finansmanı.
- 17İcra, İflas ve Konkordato
Kredi alacaklarının takibi ve teminatların paraya çevrilmesi.
- 18Tüketici Hukuku
Tüketici kredileri ve banka ücretlerinde tüketici mevzuatı uygulanır.
Dayanak haritası
Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.
FKF · 2 madde
6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu
- m. 18Finansal kiralama · Finansal kiralama sözleşmesinin tanımı
- m. 38Faktoring sözleşmesinin tanımı
Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 5411 sayılı Bankacılık Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- GenelBankacılık faaliyetleri
- 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 18Finansal kiralama
- 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 12Ödeme hizmetleri
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 37Yatırım hizmetleri
İnceleme durumu
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.
