Genel bakış
Fikrî ve sınai mülkiyet hakları, maddi olmayan değerlerin —bir markanın, bir buluşun, bir tasarımın, bir eserin— sahibine belirli bir süre ve kapsamda kullanma ve başkalarının kullanımını engelleme yetkisi verir. Sınai mülkiyet hakları kural olarak tescille doğar ve Türk PatentPatentYeni, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilir buluşlar için verilen koruma belgesi.Hukuk sözlüğünde aç → ve MarkaMarkaBir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye yarayan ve sicilde gösterilebilen işaret.Hukuk sözlüğünde aç → Kurumu nezdinde yürütülen süreçlere tabidir. Fikir ve sanat eserleri üzerindeki haklar ise eserin meydana getirilmesiyle, tescilTescilBir hakkın tapu sicili gibi resmî bir sicile kaydedilmesi. Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması kural olarak tescille gerçekleşir.Hukuk sözlüğünde aç → gerekmeksizin doğar.
Uyuşmazlıklar iki aşamada ortaya çıkar. Tescil aşamasında başvurulara itiraz ve Kurum kararlarına karşı dava; tescil sonrasında ise hükümsüzlük, tecavüz, haksız rekabet ve gümrükte el koyma gibi yollar. İhtiyati tedbirİhtiyati tedbirDava konusu üzerinde mevcut durumun değişmesiyle hakkın elde edilmesinin zorlaşması veya önemli bir zarar doğması tehlikesine karşı mahkemece verilen geçici koruma kararı.Hukuk sözlüğünde aç →, bu alandaki en etkili koruma araçlarından biridir. Marka ve patent vekilliği ile avukatlık birbirinden farklı mesleki sıfatlardır.
Alanın kapsamı
- Marka başvurusu, itiraz ve tescil süreçleri
- Patent, faydalı model ve tasarım koruması
- Coğrafi işaret ve geleneksel ürün adları
- Telif hakları, bağlantılı haklar, yazılım ve veri tabanları
- Lisans, devir ve teknoloji transferi sözleşmeleri
- Hükümsüzlük, tecavüz ve haksız rekabet davaları
- İhtiyati tedbir, delil tespiti ve gümrükte koruma
- Alan adı uyuşmazlıkları ve ticari sırların korunması
Alt konular
Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.
24.01
Marka
Bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye yarayan ve sicilde gösterilebilen işaret. Ayırt edicilikten yoksun veya tanımlayıcı işaretler tescil edilemez; önceki haklarla karıştırılma ihtimali de ret sebebidir.
24.02
Patent
Teknolojinin her alanındaki buluşlara; yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla verilen koruma. Keşifler, bilimsel teoriler ve bazı konular buluş sayılmaz.
24.03
Faydalı model
Yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşların, buluş basamağı aranmaksızın daha kısa süreli korunması. Bazı buluş türleri faydalı modelle korunamaz.
24.04
Tasarım
Ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü. Yeni ve ayırt edici nitelikteki tasarımlar tescille korunur.
24.05
Coğrafi işaret
Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökenin bulunduğu yöre, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş ürünü gösteren işaret. Menşe adı veya mahreç işareti olarak tescil edilir.
24.06
Telif
Sahibinin hususiyetini taşıyan ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri üzerindeki manevi ve mali haklar. Haklar eserin meydana getirilmesiyle doğar; mali haklara ilişkin sözleşmeler yazılı yapılmalı ve haklar ayrı ayrı gösterilmelidir.
24.07
Bağlantılı haklar
Eseri yorumlayan sanatçılar, fonogram yapımcıları, radyo-televizyon kuruluşları ve film yapımcılarının eser sahibinin haklarına komşu hakları.
24.08
Yazılım
Bilgisayar programları ve hazırlık tasarımları ilim ve edebiyat eseri olarak korunur. Çalışanların veya yüklenicilerin geliştirdiği yazılımlarda hakların kime ait olacağı sözleşmede açıkça düzenlenmelidir.
24.09
Veri tabanları
Seçim veya düzenleme bakımından özgün olan veri tabanları eser olarak korunabilir; ayrıca önemli yatırımla oluşturulan veri tabanları için yapımcıya tanınan haklar bulunur. Kişisel veri içeren veri tabanlarında kişisel veri mevzuatı ayrıca uygulanır.
24.10
Lisans
Hak sahibinin, sınai mülkiyet hakkını veya eser üzerindeki mali hakları devretmeden kullanma yetkisi vermesi. Münhasır veya münhasır olmayan, bölge ve süre bakımından sınırlı olabilir; sicile kayıt üçüncü kişilere karşı etkiyi güçlendirir.
24.11
Devir
Sınai mülkiyet hakkının veya mali hakların başkasına geçirilmesi. Devrin yazılı yapılması ve sicile kaydı, hakkın üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi bakımından önemlidir.
24.12
İtiraz
Bültende yayımlanan marka başvurusuna, mutlak veya nispi ret nedenlerine dayanılarak yayımdan itibaren kanundaki süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz yazılı ve gerekçeli olmalıdır.
24.13
Hükümsüzlük
Tescilli bir sınai mülkiyet hakkının, tescil engeli bulunduğu hâlde tescil edildiği gerekçesiyle mahkeme kararıyla ortadan kaldırılması. Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları ve ilgili kamu kurumları dava açabilir.
24.14
Tecavüz
Hak sahibinin izni olmadan hakkın kullanılması, taklit edilmesi veya taklit ürünlerin satılması. Tecavüzün tespiti, önlenmesi, durdurulması, tazminat ve el koyma talep edilebilir; telif ihlallerinde tazminatın hesaplanması ayrıca düzenlenmiştir.
24.15
İhtiyati tedbir
Hak sahibinin, tecavüzün gerçekleşmekte olduğunu veya gerçekleşmesi için ciddi hazırlık yapıldığını ispat etmesi şartıyla, davanın etkinliğini sağlamak için mahkemeden alınan geçici koruma kararı.
24.16
Gümrükte koruma
Fikrî ve sınai hakları ihlal ettiği şüphesi bulunan eşyanın, hak sahibinin talebiyle veya resen gümrükte alıkonulması ya da gümrük işlemlerinin durdurulması. Hak sahibi, kanundaki süre içinde dava açtığını veya tedbir aldığını belgelemelidir.
24.17
Alan adları
Bir markanın aynısı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod veya anahtar sözcük olarak kullanılması, belirli koşullarla marka hakkının kapsamına girer. Alan adı uyuşmazlıkları için ayrıca alternatif çözüm mekanizmaları bulunur.
24.18
Ticari sırlar
İşletmenin rekabet avantajı sağlayan ve gizli tutulan bilgileri. Başkalarının iş sırlarını hukuka aykırı olarak elde etmek veya kullanmak haksız rekabet hâlidir; bazı ihlaller suç olarak da düzenlenmiştir. Gizlilik sözleşmeleri ve erişim kontrolleri korumanın temelidir.
Dava ve başvuru türleri
Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.
- Marka başvurusuna itiraz ve YİDK kararına karşı iptal davası
- Marka, patent veya tasarım hükümsüzlüğü davası
- Tecavüzün tespiti, önlenmesi ve tazminat davaları
- İhtiyati tedbir ve delil tespiti talepleri
- Telif hakkı ihlali nedeniyle tazminat davası
- Lisans sözleşmesinden doğan alacak ve fesih uyuşmazlıkları
- Gümrükte el koyma kararlarına bağlı davalar
Danışmanlık ve sözleşme boyutu
Bu alanda danışmanlık; marka ve tasarım portföyünün oluşturulması, başvuru öncesi araştırma sonuçlarının hukuki değerlendirmesi, lisans ve devir sözleşmelerinin hazırlanması, çalışan ve yüklenici sözleşmelerinde eser ve buluş haklarının düzenlenmesi, yazılım lisanslarının uyumluluğu ve ticari sırların korunmasına yönelik iç düzenlemeleri kapsar. Kurum nezdindeki işlemler sicile kayıtlı marka ve patent vekilleri veya hak sahibinin kendisi tarafından yürütülebilir.
Genel süreç aşamaları
Aşama 01
Hakkın belirlenmesi
Korunacak değerin marka, patent, tasarım, telif veya ticari sır kapsamında olup olmadığı belirlenir.
Aşama 02
Tescil veya belgeleme
Sınai haklar için Kuruma başvurulur; telif hakları için eserin yaratılma tarihi ve sahipliği belgelenir.
Aşama 03
İzleme
Yayımlanan başvurular ve piyasa izlenir; benzer başvurulara kanundaki süre içinde itiraz edilir.
Aşama 04
İhlal hâlinde
Delil tespitiDelil tespitiBir delilin kaybolma veya ileride ortaya konulmasının güçleşme tehlikesine karşı dava öncesinde veya dava sırasında incelenmesi.Hukuk sözlüğünde aç →, ihtar, ihtiyati tedbir ve dava yolları değerlendirilir; gümrükte koruma başvurusu yapılabilir.
Aşama 05
Ticari kullanım
Haklar lisans veya devir yoluyla ticari olarak değerlendirilir; sözleşmeler sicile kaydedilebilir.
Bilgi ve belge hazırlığı
Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.
- Tescil belgeleri ve başvuru dosyaları
- Markanın veya ürünün kullanımına ilişkin kanıtlar (fatura, katalog, reklam)
- Eserin yaratılma tarihini gösteren kayıtlar
- Lisans, devir ve hizmet sözleşmeleri
- İhlale ilişkin numune, fotoğraf, ekran görüntüsü ve satış belgeleri
Rehberler
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Marka tescili, yayına itiraz ve marka hakkına tecavüz
Marka başvurusundan tescile kadar süreci, mutlak ve nispi ret nedenlerini, yayına itiraz ile Kurum kararlarına itiraz sürelerini ve tescilli markanın taklidi hâlinde başvurulabilecek yolları anlatan rehber.
Sık sorulan sorular
Markamı tescil ettirmeden kullanırsam korunur muyum?
Tescilsiz marka kullanımı da belirli durumlarda haksız rekabet hükümleri veya önceki kullanıma dayalı itiraz imkânıyla korunabilir. Ancak marka hakkının sağladığı güçlü koruma —tecavüzün önlenmesi, tazminat ve gümrükte koruma gibi— kural olarak tescille doğar.
Benzer bir marka başvurusu yayımlandı; ne yapabilirim?
Bültende yayımlanan başvurulara, yayımdan itibaren iki ay içinde Türk Patent ve Marka Kurumuna yazılı ve gerekçeli itiraz edilebilir. İtirazda önceki markanızla karıştırılma ihtimali ve kullanım kanıtları önem taşır. Süre kaçırılırsa tescil sonrasında hükümsüzlük yolu gündeme gelir.
Yazılımımın telif hakkı kime aittir?
Bilgisayar programları eser olarak korunur ve haklar kural olarak eseri meydana getirene aittir. Ancak çalışanların işleri gereği meydana getirdiği eserler üzerindeki mali hakların kullanımı, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça işverene aittir. Serbest yükleniciler için hakların devri veya lisansı sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
Taklit ürünler yurt dışından geliyor; gümrükte durdurulabilir mi?
Gümrük Kanunu, fikrî ve sınai hakları ihlal ettiğinden şüphelenilen eşyanın hak sahibinin talebiyle veya resen alıkonulmasına ya da gümrük işlemlerinin durdurulmasına imkân tanır. Bunun için hak sahibinin önceden başvuruda bulunması ve alıkoymadan sonra kanundaki süre içinde dava açtığını veya tedbir kararı aldığını belgelemesi gerekir.
Avukat aynı zamanda marka vekili midir?
Hayır. Avukatlık ve marka veya patent vekilliği ayrı mesleki sıfatlardır. Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde işlemler hak sahibinin kendisi veya sicile kayıtlı marka ve patent vekilleri tarafından yürütülür; yerleşim yeri yurt dışında olanlar için vekille temsil zorunludur. Kurum kararlarına karşı açılan davalar ve tecavüz davaları ise mahkemelerde görülür.
İlgili alanlar
- 36Basın, Medya, Kültür ve Sanat
Eser sahipliği, yayın ve yapım sözleşmeleri.
- 25Bilişim, İnternet ve Teknoloji
Yazılım sözleşmeleri ve dijital içerikler.
- 27E-Ticaret, Reklam ve Dijital Platformlar
Çevrim içi satışlarda taklit ürünler ve platform bildirimleri.
- 15Ticaret ve Şirketler
Haksız rekabet ve ticari sırların korunması.
- 40Yargılama, Geçici Koruma ve Kanun Yolları
İhtiyati tedbir ve delil tespiti usulleri.
- 35Spor Hukuku
Kulüp markaları ve lisanslı ürünler.
Dayanak haritası
Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.
SMK · 13 madde
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu
- m. 5Mutlak ret nedenleri
- m. 6Nispi ret nedenleri
- m. 7Marka hakkının kapsamı ve alan adı kullanımı
- m. 18Yayıma itiraz süresi
- m. 25Markanın hükümsüzlüğü
- m. 29Marka hakkına tecavüz · Marka hakkına tecavüz sayılan fiiller
- m. 34Coğrafi işaretin tanımı ve türleri
- m. 55Tasarımın tanımı
- m. 82Patentlenebilirlik şartları
- m. 142Faydalı model koruması
- m. 148Devir · Sınai mülkiyet hakkının devri ve lisansı
- m. 159Sınai mülkiyet haklarında ihtiyati tedbir
- m. 160Kurum nezdinde işlem yetkisi ve sicile kayıtlı marka ve patent vekilleri
Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 160Kurum nezdinde işlem yetkisi ve sicile kayıtlı marka ve patent vekilleri
- m. 29Marka hakkına tecavüz
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 1/BEser
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 57Gümrükte koruma
- Türk Patent ve Marka Kurumu (yeni sekmede açılır)
TÜRKPATENT · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- GenelBaşvuru ve sicil işlemleri
İnceleme durumu
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.
