Ana içeriğe geç
Doğan DumanHukuk Bürosu
Ara
Esc
  • Gündelik ifadelerle arayabilirsiniz. Ok tuşlarıyla gezinip Enter ile açın. Sorgular kaydedilmez.
Menü

Alan 8 · Bireysel · Ticari ve Kurumsal

Gayrimenkul ve Eşya Hukuku

Tapu iptali ve tescil, ortaklığın giderilmesi, elatmanın önlenmesi ve ecrimisil, önalım, irtifak ve intifa hakları, zilyetlik ve taşınmaz teminatları.

10 alt konu · 2 rehber · 5 soru-cevap

Genel bakış

Eşya hukuku, kişilerin mallar üzerindeki haklarını düzenler: mülkiyet, sınırlı ayni haklar ve zilyetlik. Taşınmazlarda bu hakların doğması, devri ve sona ermesi kural olarak tapu siciline tescille gerçekleşir; bu yüzden tapu kaydı, gayrimenkul uyuşmazlıklarının hem başlangıç noktası hem de çoğu zaman uyuşmazlığın konusudur.

Aynı taşınmaz üzerinde birden çok kişinin hakkı bulunabilir: paylı veya elbirliği malikler, intifa hakkı sahibi, ipotek alacaklısı, kiracı. Bu kişilerin haklarının birbirine göre önceliği, sicildeki kayıtlara ve kanunun koruduğu iyiniyete göre belirlenir. Bir taşınmaz alınmadan önce yapılacak kayıt incelemesi bu nedenle önleyici hukukun en etkili araçlarındandır.

02

Alanın kapsamı

  • Mülkiyetin kazanılması, devri ve tapu sicili
  • Paylı ve elbirliği mülkiyet; ortaklığın giderilmesi
  • Mülkiyet hakkına el atma ve haksız işgal
  • Önalım (şufa) hakkı
  • İrtifak, intifa ve diğer sınırlı ayni haklar
  • Zilyetliğin korunması
  • Taşınmaz satış vaadi ve ipotek gibi teminatlar
03

Alt konular

Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.

  1. 08.01

    Tapu iptali ve tescil

    Yolsuz tescil nedeniyle ayni hakkı zedelenen kişinin, sicildeki kaydın düzeltilmesini ve hakkın kendi adına tescilini istemesi. Muvazaa, vekâletin kötüye kullanılması ve ehliyetsizlik sık görülen dayanaklardır.

  2. 08.02

    Ortaklığın giderilmesi

    Paylı veya elbirliği mülkiyetteki bir malın, paydaşlardan birinin talebiyle aynen bölünerek veya satılarak paylaştırılması. Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.

  3. 08.03

    Elatmanın önlenmesi

    Malikin, malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı geri isteme ve her türlü haksız elatmanın önlenmesini isteme hakkı. Muarazanın giderilmesi ve yıkım talepleri de bu davayla birlikte ileri sürülebilir.

  4. 08.04

    Ecrimisil

    Bir taşınmazı hak sahibinin izni olmadan kullanan kötüniyetli zilyedin ödemesi gereken haksız işgal tazminatı. Paydaşlar arasında da talep edilebilir; ancak bunun için kanun ve içtihatta aranan ek koşullar vardır.

  5. 08.05

    Önalım

    Paylı mülkiyette bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşlara tanınan, payı öncelikle satın alma hakkı. Dava açma süresi kısa ve hak düşürücüdür.

  6. 08.06

    İrtifak hakları

    Bir taşınmaz lehine diğer bir taşınmaz üzerinde kurulan ve malikin bazı kullanımlara katlanmasını veya bazı haklarını kullanmamasını gerektiren sınırlı ayni haklar. Geçit hakkı bunun en bilinen örneğidir.

  7. 08.07

    İntifa

    Bir mal veya hak üzerinde, sahibine tam yararlanma yetkisi veren sınırlı ayni hak. Gerçek kişiler için ömürle sınırlıdır; aile içi devirlerde sıkça kurulur.

  8. 08.08

    Zilyetlik

    Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyet. Zilyetliğe saldırı hâlinde kuvvet kullanarak savunma, saldırıya son verilmesi ve zararın giderilmesi istenebilir. Zilyetlik davaları hakkın esasından bağımsız olarak fiilî durumu korur.

  9. 08.09

    Taşınmaz satış vaadi

    Bir taşınmazı ileride satmayı ve devretmeyi üstlenen sözleşme. Geçerli olması için resmî şekilde düzenlenmesi gerekir; şartları gerçekleştiğinde tapu iptali ve tescil davasına dayanak olabilir.

  10. 08.10

    Taşınmaz teminatları

    Bir alacağın güvencesi olarak taşınmaz üzerinde kurulan rehin hakları; uygulamadaki en yaygın türü ipotektir. Rehin hakkı tapu siciline tescille doğar ve paraya çevirme ile sonuçlanabilir.

04

Dava ve başvuru türleri

Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.

  • Tapu iptali ve tescil davası
  • Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası
  • Elatmanın önlenmesi ve yıkım davası
  • Ecrimisil (haksız işgal tazminatı) davası
  • Önalım (şufa) davası
  • Geçit hakkı kurulması davası
  • Zilyetliğin korunması davaları
05

Danışmanlık ve sözleşme boyutu

Taşınmaz alımında tapu kaydının, takyidatların, imar durumunun ve varsa kat irtifakı belgelerinin önceden incelenmesi; satış vaadi sözleşmesinin resmî şekilde düzenlenmesi ve bedel ödemesinin güvence altına alınması, sonradan çıkabilecek uyuşmazlıkların önemli bir kısmını önler. Paylı mülkiyette ise paydaşlar arasında kullanım ve yönetim anlaşması yapılabilir.

06

Genel süreç aşamaları

  1. Aşama 01

    Kayıt incelemesi

    Tapu kaydı, takyidatlar, imar ve kadastro bilgileri incelenir.

  2. Aşama 02

    Hakkın niteliği

    Talebin mülkiyet, sınırlı ayni hak veya zilyetliğe dayanıp dayanmadığı belirlenir.

  3. Aşama 03

    Dava şartları

    Ortaklığın giderilmesi gibi bazı davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

  4. Aşama 04

    Keşif ve bilirkişi

    Taşınmaz davalarında çoğu zaman yerinde keşif yapılır ve değer veya teknik konularda bilirkişiBilirkişiÇözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemeye görüş veren uzman.Hukuk sözlüğünde aç → incelemesi yaptırılır.

  5. Aşama 05

    Tescil

    Kesinleşen karar tapu müdürlüğüne gönderilerek sicile işlenir.

07

Bilgi ve belge hazırlığı

Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.

  • Tapu kaydı ve tapu sicil müdürlüğünden alınan takyidat belgesi
  • Kadastro paftası ve varsa aplikasyon krokisi
  • Satış, bağış veya satış vaadi sözleşmeleri
  • Ödeme belgeleri
  • Taşınmazın kullanımına ilişkin kira sözleşmeleri, fotoğraflar ve yazışmalar
08

Rehberler

09

Sık sorulan sorular

Paylı bir taşınmazdaki payımı satabilir miyim?

Paydaş kendi payını kural olarak serbestçe devredebilir. Ancak payın paydaş olmayan üçüncü bir kişiye satılması hâlinde diğer paydaşlar yasal önalım hakkını kullanarak payı aynı koşullarla satın almayı talep edebilir.

Ortaklığın giderilmesi davasında taşınmaz mutlaka satılır mı?

Hayır. Kanun önce malın aynen bölünmesini öngörür; aynen bölme mümkün değilse veya malın değerinde önemli bir azalma doğuracaksa satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilir. Bu dava türünde dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

Arazimi izinsiz kullanan kişiden ne isteyebilirim?

Malik, taşınmazın geri verilmesini ve haksız elatmanın önlenmesini isteyebilir. Ayrıca kötüniyetli kullanım süresi için ecrimisilEcrimisilBir taşınmazı hak sahibinin izni olmadan kullanan kişiden istenen haksız işgal tazminatı.Hukuk sözlüğünde aç → talep edilebilir. Üzerine yapı yapılmışsa yıkım ve eski hâle getirme de istenebilir; somut olayda temliken tescilTescilBir hakkın tapu sicili gibi resmî bir sicile kaydedilmesi. Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması kural olarak tescille gerçekleşir.Hukuk sözlüğünde aç → gibi farklı talepler de gündeme gelebilir.

Noterde yapılan satış vaadi sözleşmesi tapu devri yerine geçer mi?

Hayır. Satış vaadi sözleşmesi tapu devrini değil, ileride devir yapma borcunu doğurur. Karşı taraf devirden kaçınırsa sözleşmeye dayanarak tapu iptali ve tescilTapu iptali ve tescilTapu kaydının gerçek hak durumunu yansıtmadığı iddiasıyla kaydın iptali ve hak sahibi adına tescili istenen dava.Hukuk sözlüğünde aç → davası açılabilir; bu davada sözleşmenin geçerliliği ve bedelin ödenmesi incelenir.

İntifa hakkı kurulan bir evi malik satabilir mi?

Malik çıplak mülkiyeti devredebilir; ancak intifa hakkı sicile tescil edildiği için yeni malike karşı da devam eder. İntifa hakkı sahibi, kural olarak hakkı sona erene kadar maldan yararlanmayı sürdürür.

10

İlgili alanlar

11

Dayanak haritası

Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.

TMKHUAK

TMK · 17 madde

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu

  • m. 683Mülkiyet hakkının içeriği · Malikin geri isteme ve haksız elatmanın önlenmesini isteme hakkı
  • m. 698Paydaşın paylaşma isteme hakkı
  • m. 699Paylaşma biçimleri
  • m. 705Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması için tescil gerekliliği
  • m. 706Taşınmaz mülkiyetini devir borcu doğuran sözleşmelerin resmî şekil şartı
  • m. 732Yasal önalım hakkı
  • m. 733Önalım hakkının kullanılması ve süreler
  • m. 747Zorunlu geçit hakkı
  • m. 779Taşınmaz irtifakının tanımı
  • m. 794İntifa hakkının tanımı
  • m. 797İntifa hakkının sona ermesi
  • m. 881İpotek
  • m. 973Zilyetliğin tanımı
  • m. 982Zilyetliğe saldırı davası
  • m. 995Kötüniyetli zilyedin hak sahibine karşı sorumluluğu
  • m. 1023Tapu siciline iyiniyetle güvenenin korunması
  • m. 1025Yolsuz tescil · Yolsuz tescil ve düzeltme davası
Resmî metni Mevzuat Bilgi Sisteminde açın

Kaynaklar

Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.

  1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (yeni sekmede açılır)

    Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026

    • m. 683Mülkiyet hakkının içeriği
    • m. 705Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması için tescil gerekliliği
    • m. 1025Yolsuz tescil
  2. 2644 sayılı Tapu Kanunu (yeni sekmede açılır)

    Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026

    • GenelTapu sicili işlemleri
  3. 3402 sayılı Kadastro Kanunu (yeni sekmede açılır)

    Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026

    • GenelKadastro tespiti ve itiraz
  4. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (yeni sekmede açılır)

    Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026

    • m. 18/BTaşınmaz uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk

İnceleme durumu

İnceleme durumu
Yayında
Hukuki inceleme
Doğan Duman Hukuk Bürosu,
Son içerik güncellemesi

Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.