Genel bakış
Kira ilişkisi, gündelik hayatta en sık karşılaşılan sözleşme ilişkilerinden biridir. Türk Borçlar Kanunu, konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıyı korumak amacıyla kiraya verenin sözleşmeyi sona erdirme imkânlarını belirli sebeplere bağlar ve kira artışlarını sınırlar. Bu koruyucu hükümler sözleşmeyle kiracı aleyhine değiştirilemez.
Kat mülkiyeti ise aynı binada yaşayan maliklerin ortak alanlar, giderler ve yönetim konusundaki ilişkilerini düzenler. Aidat borcu, yönetim planına aykırı kullanım, ortak alanlarda yapılan değişiklikler ve kat malikleri kurulu kararları bu alanın tipik uyuşmazlıklarıdır. Kira ve kat mülkiyeti uyuşmazlıklarının önemli bir kısmında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
Alanın kapsamı
- Konut ve çatılı işyeri kira sözleşmeleri
- Tahliye sebepleri ve tahliye taahhüdü
- Kira bedelinin tespiti ve uyarlanması
- Depozito, ayıp ve kiralananın teslimi
- Kat mülkiyeti, yönetim planı ve kat malikleri kurulu
- Aidat ve ortak gider uyuşmazlıkları
- Site ve toplu yapı yönetimi
Alt konular
Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.
09.01
Tahliye
Kiraya veren, konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmeyi yalnızca kanunda sayılan sebeplerle sona erdirebilir: kendisinin veya yakınlarının konut ihtiyacı, yeniden inşa veya esaslı onarım, tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar ve kiracının aynı ilçede konutunun bulunması bunlardandır.
09.02
Kira bedelinin tespiti
Yenilenen kira dönemlerinde artış, bir önceki kira yılındaki tüketici fiyat endeksi on iki aylık ortalama değişimiyle sınırlıdır. Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde bedel hâkim tarafından emsal kira bedelleri de dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenir.
09.03
Kira uyarlaması
Sözleşmenin yapıldığı sırada öngörülemeyen olağanüstü bir durum, edimler arasındaki dengeyi kiracı veya kiraya veren aleyhine aşırı ölçüde bozmuşsa sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması istenebilir.
09.04
Depozito
Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence üç aylık kira bedelini aşamaz. Para olarak verilen güvence vadeli bir tasarruf hesabına yatırılır ve kural olarak iki tarafın rızası veya mahkeme kararıyla geri verilir.
09.05
Ayıp
Kiraya veren, kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve bu durumda bulundurmakla yükümlüdür. Kiralanandaki ayıplar nedeniyle kiracı giderilmesini, bedelden indirim veya tazminat isteyebilir.
09.06
Konut kiraları
Konut kiralarında kiracıyı koruyan hükümler emredicidir. Kiracı aleyhine düzenlenen bazı sözleşme hükümleri, örneğin kira bedeli dışında ek ödeme yükümlülükleri, geçersiz olabilir.
09.07
İşyeri kiraları
Çatılı işyeri kiraları konut kiralarıyla büyük ölçüde aynı koruyucu hükümlere tabidir. Ticari işletmenin devri, alt kira ve kiracının işyerini değiştirmesi gibi konular sözleşmede ayrıca düzenlenmelidir.
09.08
Aidat
Her kat maliki, ortak giderlere ve yönetim giderlerine yönetim planına veya kanuna göre katılmakla yükümlüdür. Ödenmeyen aidat için gecikme tazminatı istenebilir ve icra takibi yapılabilir.
09.09
Yönetim planı
Kat mülkiyeti ana yapının yönetimini, ortak yerlerin kullanımını ve giderlerin paylaşımını düzenleyen ve bütün kat maliklerini bağlayan sözleşme niteliğindeki belge. Değiştirilmesi için kanunda öngörülen nitelikli çoğunluk aranır.
09.10
Kat malikleri kurulu kararları
Ana yapının yönetimine ilişkin kararlar kat malikleri kurulunda alınır. Kanuna, yönetim planına veya kurul kararlarına aykırı kararların iptali, kanunda belirtilen süre içinde dava yoluyla istenebilir.
09.11
Ortak alanlar
Bağımsız bölümler dışında kalan ve korunma, ortak kullanma veya faydalanma için gerekli olan yerler. Ortak alanlarda değişiklik ve inşaat, kanunda öngörülen çoğunluk veya oybirliği koşuluna bağlıdır.
09.12
Apartman ve site uyuşmazlıkları
Gürültü, otopark, evcil hayvan, bağımsız bölümün amacı dışında kullanımı ve toplu yapılarda yönetim temsilciliği gibi uyuşmazlıklar. Kat mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk uygulanır.
Dava ve başvuru türleri
Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.
- Tahliye davaları (ihtiyaç, temerrüt, tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar)
- İlamsız icra yoluyla tahliye takibi
- Kira bedelinin tespiti davası
- Uyarlama davası
- Depozitonun iadesi talebi
- Aidat alacağı takibi ve davası
- Kat malikleri kurulu kararının iptali davası
- Yönetim planına aykırılığın giderilmesi davası
Danışmanlık ve sözleşme boyutu
Kira sözleşmesinin yazılı ve açık olması; kira bedeli, artış dönemi, depozito, bakım ve onarım yükümlülükleri ile kiralananın teslimdeki durumunun belgelenmesi uyuşmazlık riskini azaltır. Kat mülkiyetinde ise yönetim planının güncel olması, kurul toplantılarının usulüne uygun yapılması ve kararların karar defterine işlenmesi kararların geçerliliği açısından önem taşır.
Genel süreç aşamaları
Aşama 01
Sözleşme ve belgeler
Kira sözleşmesi, ödemeler, ihtarlar ve yazışmalar bir araya getirilir.
Aşama 02
Sebebin belirlenmesi
Tahliye, bedel tespiti veya alacak talebinin hangi kanuni sebebe dayanacağı belirlenir.
Aşama 03
Süreler ve bildirimler
Bildirim ve dava açma süreleri kanunda öngörülmüştür; bazı süreler kira döneminin sonuna bağlıdır.
Aşama 04
Arabuluculuk
Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilamsız icra yoluyla tahliye hariç, dava açmadan önce arabulucuya başvurulur.
Aşama 05
Dava veya takip
Anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde dava açılır veya icra takibi başlatılır.
Bilgi ve belge hazırlığı
Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.
- Kira sözleşmesi ve varsa ekleri
- Kira ödemelerini gösteren banka kayıtları
- Noter ihtarnameleri ve yazışmalar
- Kiralananın teslimdeki durumunu gösteren tutanak ve fotoğraflar
- Yönetim planı ve kat malikleri kurulu karar defteri örnekleri
- Aidat ve gider dökümleri
Rehberler
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Konut kirasında tahliye ve kira artışı: kiracı ve kiraya veren için yol haritası
Kira sözleşmesinin uzaması, kanuni tahliye sebepleri, tahliye taahhüdü, kira artış sınırı ve beş yıldan sonra kira bedelinin tespiti ile dava öncesi arabuluculuğu anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Dava şartı arabuluculuk: hangi uyuşmazlıklarda zorunlu ve süreç nasıl işler?
Dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olduğu uyuşmazlıkları, başvuru ve toplantı sürecini, ilk toplantıya katılmamanın sonuçlarını ve anlaşma belgesinin etkisini anlatan rehber.
Sık sorulan sorular
Ev sahibim kira sözleşmesi bitti diye beni çıkarabilir mi?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında belirli süreli sözleşmenin süresinin bitmesi tek başına tahliye sebebi değildir; kiracı bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar. Kiraya veren ancak kanundaki sebeplere dayanarak veya on yıllık uzama süresinin sonunda kanundaki bildirimle sözleşmeyi sona erdirebilir.
Kira artışı en fazla ne kadar olabilir?
Yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak artış, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde ise bedel, hâkim tarafından emsal kiralar ve kiralananın durumu dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenebilir. Belirli dönemler için ayrıca geçici düzenlemeler yapılmış olabileceğinden güncel mevzuat kontrol edilmelidir.
Depozitomu geri alamıyorum; ne yapabilirim?
Kanuna göre para olarak verilen güvencenin vadeli bir hesaba yatırılması gerekir. Sözleşmenin sona ermesinden sonra kiraya veren belirli bir süre içinde kiracıya karşı dava veya takip başlattığını bankaya bildirmezse banka güvenceyi kiracının istemi üzerine geri verir. Güvence elden verilmişse iadesi için alacak talebinde bulunulabilir; bu uyuşmazlıklarda da arabuluculukArabuluculukTarafsız ve bağımsız bir arabulucunun tarafları bir araya getirerek çözüm üretmelerine yardım ettiği, gönüllü veya kanunla zorunlu kılınmış uyuşmazlık çözüm yöntemi.Hukuk sözlüğünde aç → dava şartıdır.
Aidat ödemeyen komşu için ne yapılabilir?
Yönetici, ödenmeyen ortak gider ve aidat için kanundaki gecikme tazminatıyla birlikte icra takibi başlatabilir veya dava açabilir. Kat Mülkiyeti Kanunundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
Kat malikleri kurulunun kararına nasıl itiraz ederim?
Kanuna, yönetim planına veya önceki kurul kararlarına aykırı kararların iptali için kat maliki, kanunda belirtilen süreler içinde sulh hukuk mahkemesinde dava açabilir. Toplantıya katılıp katılmamanıza göre sürenin başlangıcı değişebilir.
Kira davalarında arabuluculuk zorunlu mu?
Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, 2004 sayılı Kanuna göre ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümler hariç olmak üzere, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
İlgili alanlar
- 39Arabuluculuk, Uzlaştırma ve Diğer Çözüm Yolları
Kira ve kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk.
- 08Gayrimenkul ve Eşya Hukuku
Mülkiyet, zilyetlik ve tapu kayıtları kira ve kat mülkiyetinin temelidir.
- 17İcra, İflas ve Konkordato
Tahliye ve kira alacağı için icra takibi yolları.
- 01Kentsel Dönüşüm ve Riskli Yapılar
Riskli yapı kararı kira ilişkisini ve kat mülkiyetini doğrudan etkiler.
Dayanak haritası
Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.
TBK · 11 madde
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
- m. 138Aşırı ifa güçlüğü ve uyarlama
- m. 301Kiraya verenin kiralananı kullanıma elverişli teslim borcu
- m. 305Kiralananın sonradan ayıplı hâle gelmesinde kiracının hakları
- m. 323Kira ilişkisinin devri
- m. 339Konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin kapsamı
- m. 342Güvence · Güvencenin üst sınırı ve yatırılma biçimi
- m. 344Kira bedelinin belirlenmesi · Kira bedelinin belirlenmesi ve TÜFE sınırı
- m. 346Kiracı aleyhine düzenleme yasağı
- m. 347Kiracının bildirim hakkı ve sözleşmenin uzaması · Belirli süreli sözleşmelerin uzaması ve on yıllık uzama süresi
- m. 350Kiraya verenden kaynaklanan sebeplerle tahliye
- m. 352Kiracıdan kaynaklanan sebeplerle tahliye
Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 347Kiracının bildirim hakkı ve sözleşmenin uzaması
- m. 344Kira bedelinin belirlenmesi
- m. 342Güvence
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 18/BKira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 20Giderlere katılma
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 269Kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesi
İnceleme durumu
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.
Durumunuzu konuşmak ister misiniz?
Bu sayfadaki bilgiler geneldir. Büroyla iletişim sayfasındaki kanallardan veya WhatsApp üzerinden iletişime geçebilirsiniz. İlk mesajınızda hassas bilgi veya belge göndermeyin.
