Genel bakış
Sorumluluk hukuku, bir zararın kim tarafından ve hangi ölçüde karşılanacağı sorusunu yanıtlar. Zarar bir sözleşmenin ihlalinden, bir haksız fiilden veya kanunun kusur aramaksızın sorumluluk yüklediği bir faaliyetten doğabilir. Bu ayrım; ispat yükünü, zamanaşımıZamanaşımıSona ermesiyle alacağın dava yoluyla istenebilme imkânının karşı tarafın savunmasıyla engellenebildiği süre.Hukuk sözlüğünde aç → sürelerini ve kimin sorumlu tutulabileceğini doğrudan etkiler.
Tazminatın kapsamı ve miktarı hâkim tarafından olayın özelliklerine, kusurun ağırlığına ve zarar görenin durumuna göre belirlenir. Bedensel zararlar ve destekten yoksun kalma zararları çoğu zaman uzman hesaplamasını gerektirir. Bu nedenle bir olay hakkında önceden kesin bir tazminat tutarı söylemek mümkün değildir; bu sayfadaki bilgiler de bir tutar veya sonuç vaadi içermez.
Alanın kapsamı
- Maddi zarar: fiilî kayıp ve yoksun kalınan kâr
- Manevi zarar ve manevi tazminat
- Bedensel zarar ve ölüm hâlinde zararlar
- Kusur sorumluluğu ve kusursuz sorumluluk hâlleri
- Meslek mensuplarının sorumluluğu
- Ürün ve yapı kaynaklı zararlar
- Kişilik hakkı ihlallerinden doğan zararlar
Alt konular
Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.
12.01
Maddi zarar
Zarar görenin malvarlığında iradesi dışında meydana gelen azalma. Hâkim tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini durumun gereğine ve özellikle kusurun ağırlığına göre belirler.
12.02
Manevi zarar
Kişinin yaşadığı acı, elem ve üzüntü nedeniyle kişilik değerlerinde meydana gelen eksilme. Manevi tazminat bir zenginleşme aracı değil, zarar görenin duyduğu acıyı hafifletmeye yönelik bir karşılıktır.
12.03
Bedensel zarar
Vücut bütünlüğünün ihlali nedeniyle doğan zararlar: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi ve ekonomik geleceğin sarsılması.
12.04
Destekten yoksun kalma
Ölen kişinin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu nedenle uğradığı kayıplar. Desteğin varlığı ve ölçüsü, ölenin geliri ve yaşı ile destek alanların durumu gibi verilerle hesaplanır.
12.05
Mesleki sorumluluk
Hekim, mimar, mühendis, mali müşavir ve avukat gibi meslek mensuplarının işlerini özenle yürütme yükümlülüğünün ihlalinden doğan sorumluluk. Özen ölçüsü, aynı meslek alanındaki basiretli bir mensubun göstermesi gereken davranışa göre belirlenir.
12.06
Organizasyon sorumluluğu
Adam çalıştıranın, çalışanın işini yaparken başkasına verdiği zarardan sorumluluğu. Kanun, işletmenin faaliyetlerinden doğan zararı önlemeye elverişli bir organizasyon kurulmamasını da sorumluluk sebebi sayar.
12.07
Ürün sorumluluğu
Ürünün bir kişiye veya mala zarar vermesi hâlinde imalatçı veya ithalatçının sorumluluğu. Zarar gören, zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmelidir.
12.08
Yapı sorumluluğu
Bir binanın veya yapı eserinin malikinin, yapımdaki bozukluklardan veya bakımdaki eksikliklerden doğan zararlardan sorumluluğu. İntifa ve oturma hakkı sahipleri de bakım eksikliğinden doğan zarardan malikle birlikte sorumludur.
Diğer alanlarla ortak konular
- Kişilik hakları
Kişilik hakkı ihlallerinde manevi tazminat talebi sorumluluk hukukunun kurallarıyla belirlenir. Kanonik kayıt: Kişiler Hukuku.
- Haksız fiil
Sözleşme dışı sorumluluğun temel kaynağıdır. Kanonik kayıt: Borçlar ve Sözleşmeler.
Dava ve başvuru türleri
Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.
- Maddi ve manevi tazminat davaları
- Destekten yoksun kalma tazminatı davası
- İş göremezlik ve bakıcı gideri talepleri
- Mesleki özen yükümlülüğünün ihlali nedeniyle tazminat
- Ürün kaynaklı zararlar nedeniyle imalatçı veya ithalatçıya karşı dava
- Kişilik hakkı ihlali nedeniyle manevi tazminat
Danışmanlık ve sözleşme boyutu
Kurumlar için sorumluluk hukukunda önleyici çalışma; sözleşmelerde sorumluluğun sınırlandırılması ve bunun geçerlilik sınırları, sigorta kapsamının sorumluluk riskleriyle uyumu, çalışanların denetimi ve ürün güvenliği süreçlerinin belgelenmesi gibi konuları içerir. Zarar görenler bakımından ise olayın, zararın ve tedavi sürecinin ilk andan itibaren belgelenmesi belirleyicidir.
Genel süreç aşamaları
Aşama 01
Olayın belgelenmesi
Olay yeri, tanıklar, tutanaklar, sağlık kayıtları ve yazışmalar derlenir.
Aşama 02
Sorumluluk temelinin belirlenmesi
Sözleşmeye aykırılık, haksız fiilHaksız fiilKusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar verilmesi; zarar verenin tazmin yükümlülüğünü doğurur.Hukuk sözlüğünde aç → veya kusursuz sorumluluk hâllerinden hangisinin uygulanacağı belirlenir.
Aşama 03
Zararın tespiti
Giderler, kazanç kaybı ve sürekli etkiler belgelenir; gerekirse bilirkişiBilirkişiÇözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemeye görüş veren uzman.Hukuk sözlüğünde aç → hesaplaması yapılır.
Aşama 04
Başvuru veya dava
Sigortaya başvuru, arabuluculukArabuluculukTarafsız ve bağımsız bir arabulucunun tarafları bir araya getirerek çözüm üretmelerine yardım ettiği, gönüllü veya kanunla zorunlu kılınmış uyuşmazlık çözüm yöntemi.Hukuk sözlüğünde aç → veya dava gibi uygun yol izlenir; zamanaşımı süreleri takip edilir.
Bilgi ve belge hazırlığı
Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.
- Olay tutanakları ve fotoğraflar
- Hastane, tedavi ve sağlık kurulu raporları
- Gider belgeleri ve faturalar
- Gelir belgeleri (bordro, vergi kayıtları)
- Destekten yoksun kalma taleplerinde nüfus kayıtları
- Sigorta poliçeleri ve yazışmalar
Rehberler
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatı: kalemler ve süreler
Yaralanma veya ölümle sonuçlanan olaylarda talep edilebilecek maddi ve manevi tazminat kalemlerini, hesaplamanın dayandığı ilkeleri ve zamanaşımını anlatan rehber. Tutar veya sonuç vaadi içermez.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Trafik kazasından sonra sigortaya başvuru, değer kaybı ve tahkim
Trafik kazası sonrasında zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yazılı başvuruyu, ödeme süresini, araç hasarı ve değer kaybı taleplerini ve Sigorta Tahkim Komisyonu yolunu anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Tıbbi müdahale, aydınlatılmış onam ve hekimin sorumluluğu
Tıbbi müdahalede hastanın bilgilendirilmesini ve rızasını, komplikasyon ile hata arasındaki farkı, kamu ve özel sağlık kuruluşlarında yargı yolunu ve tazminat sürecini anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Hayvanların verdiği zararlardan sorumluluk ve hayvanların korunması
Bir hayvanın kişiye veya mala verdiği zarardan kimin sorumlu olduğunu, sorumluluktan kurtulma imkânını, sahipsiz hayvanlara ilişkin idari yükümlülükleri ve hayvanlara kötü muameleye karşı yolları anlatan rehber.
Sık sorulan sorular
Bir kazada yaralandım; ne kadar tazminat alabilirim?
Bunu önceden söylemek mümkün değildir. Tazminat; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücündeki kalıcı azalma ve kusur oranı gibi birçok veriye göre belirlenir ve çoğu zaman bilirkişi hesaplaması gerekir. Manevi tazminatın miktarı ise hâkimin takdirine bağlıdır.
Karşı tarafın kusurunu ben mi ispat etmeliyim?
Haksız fiilde kural olarak zarar gören; zararı, fiili, kusuru ve illiyet bağını ispat eder. Ancak kanun bazı durumlarda, örneğin adam çalıştıranın veya yapı malikinin sorumluluğunda, kusur aramaksızın veya kusursuzluğun ispatını karşı tarafa yükleyerek sorumluluk öngörür.
Tazminat davası için ne kadar sürem var?
Haksız fiilden doğan tazminat istemleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayan kısa süre ve her hâlde fiilden itibaren uzun süreli zamanaşımına tabidir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süresi uygulanabilir. Süreler olayın türüne göre farklıdır ve ayrıca kontrol edilmelidir.
Destekten yoksun kalma tazminatını kimler isteyebilir?
Ölen kişinin fiilen veya ileride düzenli olarak destek sağlayacağı kişiler bu tazminatı isteyebilir. Eş ve çocuklar en tipik örneklerdir; ancak desteğin varlığı somut olayda kanıtlanırsa ana-baba veya kardeşler de talepte bulunabilir.
Kullandığım bir ürün zarar verdi; satıcıya mı üreticiye mi başvurmalıyım?
Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu, ürünün kişiye veya mala verdiği zarardan imalatçı veya ithalatçıyı sorumlu tutar. Satıcıyla aranızdaki sözleşme ilişkisi ve tüketici mevzuatı ise ayıplı ürün nedeniyle ayrıca haklar tanır. Hangi yolun izleneceği zararın türüne göre belirlenir.
İlgili alanlar
- 11Borçlar ve Sözleşmeler
Haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık sorumluluğun iki ana kaynağıdır.
- 13İş ve Çalışma Hukuku
İş kazası ve meslek hastalığında işverenin sorumluluğu.
- 07Kişiler Hukuku
Kişilik hakkının korunması ve manevi tazminat.
- 32Sağlık ve İlaç
Tıbbi müdahalelerden doğan zararlar ve hekimin sorumluluğu.
- 20Sigorta ve Trafik
Trafik kazalarında zararın büyük kısmı zorunlu sigorta sistemiyle karşılanır.
- 02Ceza Hukuku ve Ağır Ceza Yargılamaları
Suçtan doğan zararın tazmini özel hukuk yolunda ayrıca talep edilebilir.
- 14Sosyal Güvenlik ve Emeklilik
İş kazası tazminatında Kurum ödemelerinin mahsubu.
- 33Çevre, Enerji ve Doğal Kaynaklar
Çevresel zarardan doğan tazminat talepleri.
- 38Tarım, Gıda, Orman ve Hayvanların Korunması
Hayvanların verdiği zarardan sorumluluk.
Dayanak haritası
Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.
TBK · 11 madde
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
- m. 49Haksız fiil sorumluluğu
- m. 51Tazminatın belirlenmesi
- m. 53Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma zararı
- m. 54Bedensel zarar kalemleri
- m. 55Bedensel zararların hesaplanma ilkeleri
- m. 56Manevi tazminat · Bedensel bütünlüğün zedelenmesinde manevi tazminat
- m. 66Adam çalıştıranın sorumluluğu
- m. 69Yapı malikinin sorumluluğu
- m. 72Haksız fiilde zamanaşımı
- m. 114Sözleşmeye aykırılıkta haksız fiil hükümlerinin kıyasen uygulanması
- m. 506Vekilin sadakat ve özen borcu
Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 49Haksız fiil sorumluluğu
- m. 51Tazminatın belirlenmesi
- m. 56Manevi tazminat
- m. 72Haksız fiilde zamanaşımı
- m. 114Sözleşmeye aykırılıkta haksız fiil hükümlerinin kıyasen uygulanması
- 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 6Ürün sorumluluğu
İnceleme durumu
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.
