Genel bakış
Aile hukuku, kişilerin en yakın ilişkilerini düzenleyen ve sonuçları yıllarca süren bir alandır. Boşanma kararı tek başına bir son değil; çocukların velayeti ve onlarla kişisel ilişkiKişisel ilişkiVelayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla görüşme ve ilişki kurma hakkı.Hukuk sözlüğünde aç →, nafakaNafakaKanunda öngörülen hâllerde bir kişinin geçimine katkı için ödenmesine karar verilen para; tedbir, yoksulluk, iştirak ve yardım nafakası türleri vardır.Hukuk sözlüğünde aç →, aile konutu ve evlilik süresince edinilen malların paylaşımı gibi birbirinden bağımsız yürüyebilen birçok sorunun başlangıcıdır.
Türk Medeni Kanunu boşanmayı belirli sebeplere bağlar ve hâkime, çocukların üstün yararını gözeterek geniş bir takdir yetkisi tanır. Aile mahkemeleri bu davalarda görevlidir. Yabancılık unsuru taşıyan evliliklerde ise uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme ve yabancı kararların Türkiye'de tanınması ayrıca değerlendirilir.
Alanın kapsamı
- Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, ayrılık
- Tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası; nafakanın artırılması veya kaldırılması
- Velayet, kişisel ilişki ve çocuk teslimi
- Mal rejimi ve tasfiyesi; aile konutu
- Soybağı ve evlat edinme
- 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu ve önleyici tedbirler
- Yabancı mahkeme boşanma kararlarının Türkiye'de tescili ve tanınması
Alt konular
Her konu tek bir kanonik kayıttır. Başka bir alanda tanımlanan ve bu alanla da ilişkili konular, ilişkinin gerekçesiyle birlikte ayrıca listelenir.
04.01
Anlaşmalı boşanma
Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesiyle evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Hâkim tarafları bizzat dinler ve malî sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
04.02
Çekişmeli boşanma
Eşlerden birinin kanunda sayılan özel bir sebebe (zina, hayata kast ve pek kötü davranış, suç işleme, terk, akıl hastalığı) veya evlilik birliğinin temelinden sarsılması genel sebebine dayanarak açtığı ve tarafların anlaşamadığı dava.
04.03
Ayrılık
Boşanma sebebi ispatlandığında hâkim, ortak hayatın yeniden kurulma ihtimali görüyorsa boşanma yerine belirli bir süre için ayrılığa karar verebilir. Ayrılık kararı evliliği sona erdirmez.
04.04
Nafaka
Dava süresince tedbir nafakası, boşanmayla yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası ve çocuğun bakımı için iştirak nafakası söz konusu olabilir. Miktar, tarafların malî gücüne ve ihtiyaçlarına göre belirlenir ve koşullar değiştiğinde yeniden değerlendirilebilir.
04.05
Velayet
Ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve mallarının yönetimine ilişkin hak ve yükümlülükler. Boşanmada velayet düzenlenirken çocuğun üstün yararı esas alınır; koşullar değiştiğinde değiştirilebilir.
04.06
Kişisel ilişki
Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla görüşme ve iletişim hakkı. Düzenleme çocuğun yaşına, okul düzenine ve ihtiyaçlarına göre yapılır; çocuğun yararını tehlikeye düşüren hâllerde sınırlandırılabilir.
04.07
Mal rejimi
Eşlerin evlilik süresince mallarının hangi kurallara tabi olacağını belirleyen düzen. Sözleşmeyle başka bir rejim seçilmemişse yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır.
04.08
Mal rejiminin tasfiyesi
Evliliğin sona ermesiyle her eşin edinilmiş mallarının ve kişisel mallarının ayrılması, değer artışı ve katılma alacaklarının hesaplanması. Rejimin sona erdiği tarih ve malların değerleme tarihi sonuca doğrudan etki eder.
04.09
Aile konutu
Ailenin yaşamını sürdürdüğü konut üzerinde, malik eş bile olsa diğer eşin açık rızası olmadan devir veya kira sözleşmesinin feshi gibi işlemler yapılamaz. Tapuya aile konutu şerhi verilebilir.
04.10
Ziynet ve eşya uyuşmazlıkları
Düğünde takılan ziynetlerin ve ev eşyalarının kime ait olduğu ve iadesi. Kimin malı olduğu, kime verildiği ve ispat konusu somut olaya göre değerlendirilir; Yargıtay içtihadı bu alanda yol göstericidir.
04.11
Soybağı
Çocuk ile ana ve baba arasındaki hukuki bağ. Ana ile soybağı doğumla, baba ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur. Soybağının reddi ve babalık davaları kanundaki sürelere tabidir.
04.12
Evlat edinme
Kanundaki yaş, süre ve bakım koşulları gerçekleştiğinde mahkeme kararıyla kurulan soybağı. Küçüğün evlat edinilmesinde onun yararı belirleyicidir; yurt dışında yapılan evlat edinmelerin tanınması ayrıca düzenlenmiştir.
04.13
6284 kapsamındaki tedbirler
Şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişiler için mülki amir veya hâkim tarafından verilebilen koruyucu ve önleyici tedbirler: uzaklaştırma, iletişim kurmama, barınma ve geçici maddi yardım gibi.
04.14
Yabancı boşanma kararları
Yabancı ülke makamlarınca verilen boşanma kararları, kanundaki şartlar sağlanırsa doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir. Şartlar sağlanmazsa karar, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanuna göre mahkemede tanınır.
Dava ve başvuru türleri
Aşağıdaki liste olası yolları gösterir; somut olayda hangisinin uygulanacağı süreler, görev ve yetki kuralları ile olayın koşullarına bağlıdır.
- Anlaşmalı boşanma davası
- Çekişmeli boşanma ve ayrılık davaları
- Nafaka artırım, azaltım ve kaldırma davaları
- Velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişki düzenlenmesi talepleri
- Mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağı davaları
- Ziynet eşyası ve ev eşyası alacağı davaları
- Soybağının reddi, babalık ve tanıma davaları
- Yabancı boşanma kararının tanınması davası
Danışmanlık ve sözleşme boyutu
Aile hukukunda danışmanlık, uyuşmazlıktan önce de önem taşır. Evlenmeden önce veya evlilik süresince yapılabilecek mal rejimi sözleşmeleri, anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması ve çocukla ilgili düzenlemelerin uygulanabilir biçimde yazılması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların kapsamını daraltabilir. Protokolün hâkim tarafından uygun bulunması gerektiği unutulmamalıdır.
Genel süreç aşamaları
Aşama 01
İlk değerlendirme
Boşanma sebebi, çocukların durumu, mal varlığı ve acil koruma ihtiyacı birlikte ele alınır.
Aşama 02
Geçici önlemler
Dava süresince barınma, geçim, çocukların bakımı ve malların yönetimi için hâkim gerekli geçici önlemleri alır.
Aşama 03
Dava
Anlaşmalı boşanmada taraflar hâkim önünde dinlenir; çekişmeli boşanmada iddia ve deliller tartışılır, gerektiğinde uzman raporu alınır.
Aşama 04
Hüküm ve kesinleşme
Boşanma kararıyla birlikte velayetVelayetErgin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, korunması ve temsiline ilişkin anne ve babaya tanınan hak ve yükümlülükler bütünü.Hukuk sözlüğünde aç →, nafaka ve tazminat hakkında karar verilir; mal rejiminin tasfiyesi ayrı bir dava konusu olabilir.
Aşama 05
Sonraki değişiklikler
Koşullar değiştiğinde nafaka, velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri yeniden değerlendirilebilir.
Bilgi ve belge hazırlığı
Görüşmeden önce aşağıdaki türden belgelerin derlenmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Bu liste genel niteliktedir; hassas belgeleri iletişim formuyla göndermeyin.
- Nüfus kayıt örneği ve evlenme bilgileri
- Çocukların okul, sağlık ve bakım düzenine ilişkin bilgiler
- Gelir ve giderleri gösteren belgeler
- Tapu, araç ve banka kayıtları gibi mal varlığı bilgileri
- Varsa mal rejimi sözleşmesi ve önceki mahkeme kararları
- Şiddet iddiası varsa sağlık raporları ve koruma kararları
Rehberler
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma: süreç, protokol ve geçici önlemler
İki boşanma yolunun farkını, anlaşmalı boşanma protokolünün içeriğini, dava süresince alınabilecek önlemleri ve boşanmanın malvarlığı ile çocuklar bakımından sonuçlarını anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Uluslararası çocuk kaçırma: iade başvurusu nasıl işler?
Bir çocuğun velayet hakkı ihlal edilerek yurt dışına götürülmesi veya orada alıkonulması hâlinde Lahey Sözleşmesi ve 5717 sayılı Kanun çerçevesinde izlenecek yolu anlatan rehber.
Ayrıntılı rehber · 3 dk
Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de tanınması ve tenfizi
Yurt dışında verilmiş bir mahkeme kararının Türkiye'de sonuç doğurması için tanıma ve tenfiz davalarını, aranan şartları, dilekçeye eklenecek belgeleri ve yargılama usulünü anlatan rehber.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma için evliliğin ne kadar sürmüş olması gerekir?
Türk Medeni Kanunu, anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını arar. Ayrıca hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve malî sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir.
Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Kanunda sabit bir tutar veya oran yoktur. Hâkim; tarafların gelirlerini, giderlerini, çocukların ihtiyaçlarını ve hakkaniyeti birlikte değerlendirir. Koşullar sonradan önemli ölçüde değişirse nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması istenebilir.
Çocuğun velayeti kime verilir?
Velayet düzenlemesinde belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Çocuğun yaşı, eğitimi, kurduğu bağlar ve ebeveynlerin bakım imkânları değerlendirilir; gerektiğinde uzman görüşü alınır ve çocuk idrak çağındaysa dinlenebilir.
Evlilikten önce aldığım ev boşanmada paylaşılır mı?
Yasal mal rejiminde evlilikten önce edinilen mallar kişisel mal sayılır ve paylaşıma girmez. Ancak evlilik süresince bu mala yapılan katkılar veya kredi ödemeleri, katkı ya da değer artış payı talebine konu olabilir. Sonuç, ödemelerin kaynağına ve tarihine göre değişir.
Eşim aile konutunu satabilir mi?
Konut tapuda yalnızca bir eş adına kayıtlı olsa bile, aile konutu niteliğindeyse diğer eşin açık rızası olmadan devredilemez ve konut üzerindeki haklar sınırlandırılamaz. Tapuya aile konutu şerhi verilmesi üçüncü kişilere karşı korumayı güçlendirir.
Yurt dışında boşandım; Türkiye'de de boşanmış sayılır mıyım?
Yabancı boşanma kararı, kanundaki şartlar sağlanırsa nüfus müdürlüğü veya dış temsilcilik aracılığıyla doğrudan nüfus kütüğüne tescilTescilBir hakkın tapu sicili gibi resmî bir sicile kaydedilmesi. Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması kural olarak tescille gerçekleşir.Hukuk sözlüğünde aç → edilebilir. Şartlar sağlanmazsa Türkiye'de tanıma davası açılması gerekir. Tescil veya tanıma yapılana kadar nüfus kayıtları değişmez.
İlgili alanlar
- 05Çocuk Hukuku
Velayet, kişisel ilişki ve çocuğun korunması çocuk hukukunun kurallarıyla birlikte değerlendirilir.
- 08Gayrimenkul ve Eşya Hukuku
Aile konutu şerhi ve taşınmaz paylaşımı tapu işlemleriyle bağlantılıdır.
- 29Uluslararası Özel Hukuk ve Tahkim
Yabancılık unsuru taşıyan evliliklerde uygulanacak hukuk ve tanıma-tenfiz kuralları.
- 06Miras Hukuku
Mal rejiminin tasfiyesi ve eşin mirasçılığı birbirini etkiler.
- 07Kişiler Hukuku
Soybağı ve evlat edinme, kişinin nüfus kaydını doğrudan etkiler.
- 30Yabancılar, Vatandaşlık ve Göç
Yabancılarla evlilik ve aile birleşimi.
Dayanak haritası
Bu alanın ve alt konularının dayandığı mevzuat: daire büyüklüğü sitede o kanuna yapılan atıf sayısını, çevresindeki noktalar atıf yapılan maddeleri gösterir. Bir kanunu seçerek maddelerini ve hangi bilgiyi desteklediklerini görün.
TMK · 17 madde
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- m. 161Zina
- m. 164Terk
- m. 166Boşanma sebepleri ve anlaşmalı boşanma · Anlaşmalı boşanmanın koşulları · Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
- m. 169Dava süresince geçici önlemler · Dava süresince geçici önlemler (tedbir nafakası)
- m. 170Boşanma veya ayrılık kararı ve ayrılık süresi
- m. 175Yoksulluk nafakası
- m. 182Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma (iştirak nafakası) · Boşanmada çocuğun durumunun düzenlenmesi
- m. 194Aile konutu · Aile konutuna ilişkin sınırlamalar
- m. 202Yasal mal rejimi · Yasal mal rejiminin edinilmiş mallara katılma olması
- m. 220Kişisel mallar
- m. 225Mal rejiminin sona erme anı
- m. 236Artık değere katılma
- m. 282Soybağının kurulması
- m. 305Küçüklerin evlat edinilmesi
- m. 323Kişisel ilişki kurma hakkı
- m. 324Kişisel ilişkinin sınırları
- m. 335Velayetin kapsamı
Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 166Boşanma sebepleri ve anlaşmalı boşanma
- m. 169Dava süresince geçici önlemler
- m. 194Aile konutu
- m. 202Yasal mal rejimi
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 4Aile mahkemelerinin görevi
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- GenelŞiddete karşı koruyucu ve önleyici tedbirler
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 27/AYabancı boşanma kararlarının tescili
İnceleme durumu
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Bu sayfa, alanın genel çerçevesini anlatan bir bilgi sayfasıdır; bir uzmanlık beyanı veya kişiye özel hukuki görüş değildir.
Durumunuzu konuşmak ister misiniz?
Bu sayfadaki bilgiler geneldir. Büroyla iletişim sayfasındaki kanallardan veya WhatsApp üzerinden iletişime geçebilirsiniz. İlk mesajınızda hassas bilgi veya belge göndermeyin.
