Kısa cevap
İşçi-işveren alacakları ve işe iadeİşe iadeİş güvencesi kapsamındaki işçinin geçerli sebep olmadan yapılan feshe karşı açtığı dava.Hukuk sözlüğünde aç →, konusu para olan ticari davalar, tüketici mahkemesindeki uyuşmazlıklar, kira ilişkileri, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Başvuru adliyedeki arabuluculukArabuluculukTarafsız ve bağımsız bir arabulucunun tarafları bir araya getirerek çözüm üretmelerine yardım ettiği, gönüllü veya kanunla zorunlu kılınmış uyuşmazlık çözüm yöntemi.Hukuk sözlüğünde aç → bürosuna yapılır. Geçerli mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir. Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi kanundaki koşullarla ilam niteliğinde belge sayılır.
Konunun kapsamı
Rehber hukuk uyuşmazlıklarındaki dava şartıDava şartıMahkemenin davanın esasına girebilmesi için bulunması gereken şart; eksikliği davanın usulden reddine yol açabilir.Hukuk sözlüğünde aç → arabuluculuğu ele alır; ceza uzlaştırması ayrı bir kurumdur.
Temel kavramlar
- Dava şartı
- Davanın esasına girilebilmesi için gerçekleşmesi gereken koşul.
- Arabuluculuk bürosu
- Dava şartı arabuluculuk başvurularını alan ve arabulucu görevlendiren birim.
- Son tutanak
- Arabuluculuğun sonucunu gösteren ve dava dilekçesine eklenen belge.
- Anlaşma belgesi
- Tarafların vardığı anlaşmayı gösteren ve icra edilebilir hâle gelebilen belge.
Önemli ayrımlar
Dava şartı ile ihtiyari arabuluculuk
Dava şartı arabuluculukta başvuru zorunludur ve büro arabulucu görevlendirir; ihtiyari arabuluculukta taraflar kendi iradeleriyle başvurur ve arabulucuyu birlikte seçebilir.
Anlaşma belgesi ile mahkeme kararı
Anlaşma belgesi taraf iradesine dayanır; kanundaki koşullar sağlandığında ilam gibi icra edilebilir.
Olası başvuru veya çözüm yolları
Aşağıdaki yollar birbirinin alternatifi olmayabilir; hangisinin uygun olduğu olayın koşullarına, sürelere ve görevli mercie göre değişir.
Başvuru
Arabuluculuk bürosuna başvurulur.
Toplantılar
Arabulucu tarafları davet eder ve görüşmeleri yürütür.
Sonuç
Anlaşma belgesi veya son tutanak düzenlenir.
Dava
Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla dava açılır.
Sürecin genel işleyişi
Uyuşmazlığın niteliği
Uyuşmazlığın dava şartı kapsamında olup olmadığı belirlenir.
Başvuru
Büroya başvurulur ve karşı tarafın iletişim bilgileri verilir.
İlk toplantı
Taraflar katılır; katılmama sonuçları kanunda düzenlenmiştir.
Müzakere
Gizlilik içinde görüşmeler yapılır.
Belge
Sonuca göre anlaşma belgesi veya son tutanak imzalanır.
Bilgi ve belge hazırlığı
Bu liste genel niteliktedir. Hassas bilgi ve belgeleri iletişim formu aracılığıyla göndermeyin.
- Uyuşmazlığa ilişkin belgeler
- Alacak hesabı
- Vekâletname (vekille katılımda)
- Son tutanak veya anlaşma belgesi
Koşullara bağlı hususlar
- Kira uyuşmazlıklarında ilamsız icra yoluyla tahliye bu kuralın dışındadır.
- Tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir.
- İlk toplantıya katılmamanın sonuçları tüketici aleyhine uygulanmaz.
- Taşınmazla ilgili anlaşma belgelerinde icra edilebilirlik şerhiİcra edilebilirlik şerhiArabuluculuk anlaşma belgesine mahkemece verilen ve belgeyi ilam niteliğinde belge hâline getiren şerh.Hukuk sözlüğünde aç → alınması zorunludur.
Sık sorulan sorular
Arabuluculuk ücretli mi?
Dava şartı arabuluculukta ilk toplantı için kural olarak ücret ödenmez; anlaşma hâlinde ücret tarifeye göre taraflarca ödenir. Ayrıntılar yıllık tarifeye ve uyuşmazlık türüne göre değişir.
Arabuluculukta avukat gerekli mi?
Zorunlu değildir; taraflar bizzat veya avukatlarıyla katılabilir. Anlaşma belgesinin icra edilebilirliği bakımından avukatların imzası farklı sonuç doğurabilir.
Anlaşmazsak süreç ne kadar sürer?
Kanun, uyuşmazlık türüne göre arabulucunun başvuruyu sonuçlandırması için azami süreler öngörür.
10 · Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 18/ADava şartı arabuluculuk usulü
- m. 18/Aİlk toplantıya katılmamanın sonuçları
- m. 18/BKira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı
- m. 18Anlaşma belgesi
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 3İş uyuşmazlıkları
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 5/ATicari davalar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 73/ATüketici uyuşmazlıkları
İlgili içerikler
- AlanArabuluculuk, Uzlaştırma ve Diğer Çözüm Yolları
Alternatif çözüm yollarının genel çerçevesi
- Rehberİşten çıkarıldıktan sonra: işe iade, kıdem ve ihbar
İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk
- RehberKonut kirasında tahliye ve kira artışı: kiracı ve kiraya veren için yol haritası
Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk
Bu rehberin kapsadığı konular
İnceleme durumu ve künye
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Kaynak künyesi
Doğan Duman Hukuk Bürosu, “Dava şartı arabuluculuk: hangi uyuşmazlıklarda zorunlu ve süreç nasıl işler?”, son içerik güncellemesi 20 Ekim 2026, https://dogan-duman.com/rehberler/dava-sarti-arabuluculuk-sureci
Kaynak: https://dogan-duman.com/rehberler/dava-sarti-arabuluculuk-sureci
Yazdırma tarihi: · Son güncelleme: 20 Ekim 2026 · Son hukuki inceleme: 20 Ekim 2026
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve bir vekâlet ilişkisi oluşturmaz. Somut bir olayda güncel mevzuatı kontrol edin ve bir avukattan görüş alın. Ayrıntı: yasal uyarı sayfası.