Duruşma salonunda kim kimdir?

Kroki temsilîdir: yalnızca rolleri bir arada göstermek için çizilmiştir; gerçek bir duruşma salonunun oturma düzenini göstermez.

Roller

• Hukuk davasıCeza yargılaması

  Hâkim veya mahkeme heyeti

  Yargılamayı yürüten ve hükmü veren yargıçtır. Ceza duruşmasında hükme katılacak hâkimlerin hazır bulunması gerekir.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • Hukuk yargılamasında tarafların ve diğer ilgililerin sözlü açıklamalarını, gerekirse özet olarak zabıt kâtibi aracılığıyla tutanağa kaydettirir.
  • Yargılamanın sonunda hükmü verir.

  Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 154 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 188 · Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 294

• Hukuk davasıCeza yargılaması

  Zabıt kâtibi

  Hâkimin gözetiminde duruşma tutanağını tutan görevlidir. Ceza duruşmasında hazır bulunması gerekir; hukuk duruşmasında adı tutanağa mutlaka yazılır.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • Duruşmada yapılan işlemleri ve açıklamaları tutanağa geçirir.

  Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 154 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 188

• Ceza yargılaması

  Cumhuriyet savcısı

  Soruşturmayı yürütür, yeterli şüphe varsa iddianame düzenler ve kovuşturma evresinde duruşmada hazır bulunur.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • Şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplar.
  • Yeterli şüphe oluştuğunda iddianame düzenler.

  Sözlükte: İddianame · Kovuşturmaya yer olmadığı kararı

  Dayanak: Ceza Muhakemesi Kanunu m. 160 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 170 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 188

• Hukuk davası

  Davacı

  Dava dilekçesini vererek davayı açan taraftır.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • Dava dilekçesinde iddiasının dayanağı olan vakıaları, delillerini ve talep sonucunu açıkça gösterir.
  • Davalının cevabına karşı cevaba cevap dilekçesi verebilir.

  Sözlükte: Dava şartı

  Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 119 · Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 136

• Hukuk davası

  Davalı

  Kendisine karşı dava açılan taraftır. Dava dilekçesi kendisine tebliğ edilir.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • Davaya cevap verebilir; davacının cevaba cevap dilekçesine karşı ikinci cevap dilekçesi verebilir.

  Sözlükte: Tebligat

  Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 122 · Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 136

• Hukuk davasıCeza yargılaması

  Vekil (avukat)

  Hukuk davasında tarafı, ceza yargılamasında katılanı, suçtan zarar göreni veya malen sorumlu kişiyi temsil eden avukattır. Dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasını avukatsız da takip edebilir.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • Davaya vekâlet, kanunda özel yetki gerektiren hususlar saklı kalmak üzere, davanın takibi için gereken bütün işlemleri kapsar.
  • Mahkeme huzurunda başkalarına ait hakları dava etmek ve savunmak yalnız baroda yazılı avukatlara aittir.

  Sözlükte: Vekâletname

  Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 73 · Avukatlık Kanunu m. 35 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 2

• Ceza yargılaması

  Sanık

  Kovuşturmanın başlamasından hükmün kesinleşmesine kadar suç şüphesi altında bulunan kişidir. Soruşturma evresinde aynı kişiye şüpheli denir.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • Kimliğine ilişkin soruları doğru olarak cevaplandırmakla yükümlüdür.
  • Kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkına sahiptir; bu hakkı kendisine söylenir.
  • Müdafi seçme ve onun hukuki yardımından yararlanma hakkı kendisine bildirilir.

  Sözlükte: Sanık · Şüpheli

  Dayanak: Ceza Muhakemesi Kanunu m. 2 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 147

• Ceza yargılaması

  Müdafi

  Şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukattır.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • Şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir.
  • Çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olan şüpheli veya sanığa ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir.

  Dayanak: Ceza Muhakemesi Kanunu m. 2 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 149 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 150

• Ceza yargılaması

  Katılan

  Kamu davasına katılan mağdur, suçtan zarar gören gerçek veya tüzel kişi ya da malen sorumlu olandır.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • İlk derece mahkemesindeki kovuşturmanın her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduğunu bildirerek kamu davasına katılabilir.
  • Kanunda sayılan suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir.

  Dayanak: Ceza Muhakemesi Kanunu m. 237 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 239

• Hukuk davasıCeza yargılaması

  Tanık

  Davada taraf olmayan ve bildiklerini anlatmak üzere dinlenen kişidir.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • Hukuk davasında tanık gösteren taraf, tanıkların adlarını ve adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar.
  • Ceza yargılamasında tanıklar çağrı kâğıdıyla çağrılır; çağrı kâğıdında gelmemenin sonuçları bildirilir.

  Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 240 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 43

• Hukuk davasıCeza yargılaması

  Bilirkişi

  Çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda oy ve görüşüne başvurulan uzmandır. Hâkimin hukuki bilgisiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz.

  Kanunda öngörülen hak ve görevler

  • Mahkemenin belirlediği konuda görüş bildirir. Ceza yargılamasında tanıklara ilişkin hükümlerin bir kısmı bilirkişiler hakkında da uygulanır.

  Sözlükte: Bilirkişi

  Dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 266 · Ceza Muhakemesi Kanunu m. 62