Kısa cevap
Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşler birlikte başvurarak veya biri diğerinin davasını kabul ederek anlaşmalı boşanabilir; hâkim tarafları bizzat dinler ve malî sonuçlar ile çocuklara ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa kanundaki boşanma sebeplerinden birine dayanan çekişmeli dava açılır. Dava süresince barınma, geçim ve çocukların bakımı için geçici önlemler istenebilir; mal rejiminin tasfiyesi ayrıca görülebilir.
Konunun kapsamı
Rehber Türk hukukuna tabi evliliklerde boşanma sürecini ele alır.
Yabancılık unsuru taşıyan evliliklerde uygulanacak hukuk ve yetki ayrıca değerlendirilmelidir.
Temel kavramlar
- Anlaşmalı boşanma
- Evliliğin en az bir yıl sürmesi ve eşlerin boşanma ile sonuçları konusunda uzlaşması hâlinde başvurulan yol.
- Protokol
- Eşlerin nafaka, velayet, kişisel ilişki ve malvarlığı konusundaki anlaşmalarını gösteren belge.
- Tedbir nafakası
- Dava süresince eşin ve çocukların geçimi için hükmedilen nafaka.
- Edinilmiş mallara katılma
- Sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça uygulanan yasal mal rejimi.
Önemli ayrımlar
Anlaşmalı ile çekişmeli boşanma
Anlaşmalı boşanmada kusur tartışılmaz ve süreç kural olarak kısa sürer; ancak hâkim protokolü uygun bulmazsa değişiklik isteyebilir. Çekişmeli boşanmada boşanma sebebi ve kusur ispatlanır.
Boşanma davası ile mal rejimi tasfiyesi
Mal rejiminin tasfiyesi boşanma davasından ayrı görülebilir; boşanma kararı tasfiye için gerekli bir ön koşuldur.
Yoksulluk ve iştirak nafakası
Yoksulluk nafakası boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş içindir; iştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmadır.
Olası başvuru veya çözüm yolları
Aşağıdaki yollar birbirinin alternatifi olmayabilir; hangisinin uygun olduğu olayın koşullarına, sürelere ve görevli mercie göre değişir.
Anlaşmalı boşanma davası
Protokolle birlikte aile mahkemesine başvurulur ve taraflar duruşmada bizzat dinlenir.
Çekişmeli boşanma davası
Özel veya genel boşanma sebebine dayanılarak dava açılır.
Geçici önlemler
Dava süresince barınma, geçim, malların yönetimi ve çocukların bakımına ilişkin önlemler istenebilir.
Koruma tedbirleri
Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir istenebilir.
Sürecin genel işleyişi
Ön değerlendirme
Evlilik süresi, çocuklar, malvarlığı ve anlaşma imkânı değerlendirilir.
Dava açılması
Görevli mahkeme aile mahkemesidir; protokol veya dava dilekçesi hazırlanır.
Geçici önlemler
Gerekli görülürse dava açılırken tedbir nafakası ve diğer önlemler talep edilir.
Duruşma ve inceleme
Anlaşmalı boşanmada taraflar dinlenir; çekişmeli davada deliller toplanır, gerekirse sosyal inceleme raporu alınır.
Karar ve sonrası
Kararın kesinleşmesinden sonra nüfus kaydı güncellenir; tasfiye ve diğer talepler ayrıca yürütülebilir.
Bilgi ve belge hazırlığı
Bu liste genel niteliktedir. Hassas bilgi ve belgeleri iletişim formu aracılığıyla göndermeyin.
- Nüfus kayıt örneği
- Gelir ve gider belgeleri
- Tapu, araç ve banka kayıtları
- Çocukların okul ve sağlık bilgileri
- Varsa mal rejimi sözleşmesi
- Şiddet iddiası varsa raporlar ve kararlar
Koşullara bağlı hususlar
- Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
- Protokoldeki düzenlemelerin çocukların yararına uygun olması gerekir; hâkim gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir.
- Aile konutu tapuda tek eş adına kayıtlı olsa da diğer eşin rızası olmadan devredilemez.
- Yabancılık unsuru varsa uygulanacak hukuk değişebilir.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Süre mahkemenin iş yüküne bağlıdır. Taraflar duruşmaya katılıp protokol uygun bulunursa genellikle tek duruşmada karar verilebilir; kararın kesinleşmesi için ayrıca süre geçmesi veya kanun yolundan feragat gerekir.
Eşim boşanmak istemiyor; yine de boşanabilir miyim?
Evet, kanundaki boşanma sebeplerinden biri ispatlanırsa çekişmeli boşanma davasıyla boşanma kararı verilebilir. Kanun bazı hâllerde davalının itiraz hakkını da düzenler.
Protokolde nafaka olmadan anlaşabilir miyiz?
Eşler yoksulluk nafakası talep etmeyebilir; ancak çocuğun bakım giderlerine ilişkin düzenleme çocuğun yararına uygun olmalıdır. Hâkim çocuklarla ilgili düzenlemeyi denetler.
Dava sürerken evden çıkmak zorunda mıyım?
Dava süresince eşlerin ayrı yaşama hakkı vardır. Konutun hangi eş tarafından kullanılacağı ve geçim, geçici önlem olarak hâkim tarafından düzenlenebilir.
10 · Kaynaklar
Her kaynak, sayfadaki hangi bilgiyi desteklediğiyle birlikte listelenir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni kontrol edin.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 166Anlaşmalı boşanmanın koşulları
- m. 169Dava süresince geçici önlemler
- m. 175Yoksulluk nafakası
- m. 182Çocukla ilgili düzenleme ve iştirak nafakası
- m. 194Aile konutu
- m. 202Yasal mal rejimi
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 4Aile mahkemelerinin görevi
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (yeni sekmede açılır)
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Bağlantı denetimi: 20 Ekim 2026
- m. 5Şiddet uygulayan hakkında önleyici tedbirler
İlgili içerikler
- AlanAile ve Boşanma
Aile hukukunun genel çerçevesi
- KonuYabancı boşanma kararları
Yurt dışında verilen boşanma kararları
- AlanÇocuk Hukuku
Çocuğun üstün yararı ve korunması
Bu rehberin kapsadığı konular
İnceleme durumu ve künye
- İnceleme durumu
- Yayında
- Hukuki inceleme
- Doğan Duman Hukuk Bürosu,
- Son içerik güncellemesi
Kaynak künyesi
Doğan Duman Hukuk Bürosu, “Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma: süreç, protokol ve geçici önlemler”, son içerik güncellemesi 20 Ekim 2026, https://dogan-duman.com/rehberler/anlasmali-ve-cekismeli-bosanma
Kaynak: https://dogan-duman.com/rehberler/anlasmali-ve-cekismeli-bosanma
Yazdırma tarihi: · Son güncelleme: 20 Ekim 2026 · Son hukuki inceleme: 20 Ekim 2026
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve bir vekâlet ilişkisi oluşturmaz. Somut bir olayda güncel mevzuatı kontrol edin ve bir avukattan görüş alın. Ayrıntı: yasal uyarı sayfası.